• Data: 2025-09-10 • Autor: Alicja Wodka
Dowiadywałem się w urzędzie o zmianę działki rolnej na budowlaną. Pani ze starostwa mi odpowiedziała, że gmina przekroczyła 4-krotnie wskaźnik budów domów jednorodzinnych. Czy w tej sytuacji da się zmienić przeznaczenie działki rolnej? Czy taki zakaz nie narusza prawa własności? Czy mogę pozwać urząd o odszkodowanie?
.jpg)
Przeznaczenie terenów określa miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który obecnie jeszcze musi być zgodny z zapisami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (od 2026 r. będzie musiał być zgodny z planem ogólnym). Analiza obu tych dokumentów wskazuje, iż w obu przypadkach Pana działka określona jest jako rolna. Aby dokonać zmiany przeznaczenia Pana działki w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego należałoby zatem wcześniej dokonać zmiany zapisów studium. W obu przypadkach należy wnieść wniosek do gminy o dokonanie pożądanej zmiany. Oczywiście złożenie takiego wniosku nie stanowi o tym, że gmina rozpatrzy go pozytywnie. Gminie bowiem przysługuje władztwo planistyczne, co oznacza, że może ona według własnych kryteriów określać przeznaczenie poszczególnych terenów kształtując w ten sposób zasady zabudowy i zagospodarowania terenów poprzez m.in. dopuszczanie lub ograniczanie zabudowy, w szczególności w kontekście zasad ochrony ładu przestrzennego, a także ochrony krajobrazu i ochrony środowiska.
Odnosząc się do kwestii naruszenia prawa własności, które Pan poruszył, pragnę nadmienić, iż ochrona własności nie ma charakteru absolutnego, a prawo własności nie jest prawem nieograniczonym. Co do zasady postanowienia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego stanowią ingerencję w prawo własności, które może podlegać ograniczeniom. Jest to przejaw właśnie władztwa planistycznego gminy.
Nie oznacza to jednak, że gmina może przeznaczać tereny znajdujące się w obszarze planu w sposób całkowicie dowolny i nadmierny, tj. bez żadnego ku temu powodu ograniczać prawa właścicieli nieruchomości do dysponowania i zagospodarowania gruntu, nieproporcjonalnie do celów koniecznych dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej. Obecnie podnosi się, że rozwój polityki sektorowej w rolnictwie oraz intensyfikacja produkcji rolnej bez możliwości wznoszenia jakichkolwiek budynków rolniczych nie jest możliwa i racjonalna. Podnoszone są argumenty, iż wprowadzany zakaz jakiejkolwiek zabudowy na terenach rolnych wyklucza możliwość korzystania z działek rolnych w sposób faktycznie odpowiadający ich przeznaczeniu oraz wymaganiom racjonalnej gospodarki. Działki rolne to bowiem nie tylko grunty przeznaczone pod uprawę, ale także grunty, na których wznosi się budynki lub budowle rolnicze oczywiście stricte związane z produkcją rolną. Budowa budynków mieszkalnych nie jest zasadnym postulatem, ale budowa innych budynków związanych z rolnictwem np. gospodarczych już owszem. Taki postulat wymaga jednak dokonania szczegółowej i dokładnej analizy terenu Pana nieruchomości, w tym w szczególności analizy występujących na działce gruntów rolnych i ich klasy, ukształtowania terenu, występowania ewentualnie form ochrony przyrody, badań geologicznych, analizy dokumentacji planistycznych na poziomie gminy, powiatu i województwa itp.
Wniosek do gminy w celu dokonania zmiany miejscowego planu oraz studium może Pan złożyć w każdym czasie, a gmina ma obowiązek zarejestrowania złożonych wniosków w rejestrze. W sytuacji, gdy gmina podejmie uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia zmiany obowiązującego obecnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub studiów, wówczas określi termin do składania ww. wniosków, który należy dochować.
Odpowiadając na Pana pytanie, „czy mogę pozwać urząd o odszkodowanie” – w sytuacji, gdy nie jest Pan zadowolony z uchwały gminy dotyczącej obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i uważa Pan, że gmina podejmując tę uchwałę naruszyła obowiązujące przepisy prawne, może Pan wnieść skargę na tę uchwałę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. To jest właściwy tryb do ewentualnego podnoszenia naruszenia prawa i zarzucenia gminie ewentualnego przekroczenia władztwa planistycznego. O ewentualnym odszkodowaniu można mówić jedynie wówczas, gdyby wcześniej obowiązujący miejscowy plan przeznaczał Pana działkę jako budowlaną, a następnie doszłoby do utraty statusu budowlanego na rzecz rolnego.
Działka rolna przy drodze wojewódzkiej
Pan Adam chciał postawić na swojej działce przy drodze wojewódzkiej mały warsztat naprawy maszyn rolniczych. Okazało się jednak, że plan miejscowy przewiduje przeznaczenie działki wyłącznie pod rolnictwo. Mimo wniosku o zmianę planu, gmina odmówiła – uzasadniając to ochroną ładu przestrzennego i sąsiedztwem terenów chronionych.
Rolna działka pod miastem – odmowa zabudowy
Pani Ewa odziedziczyła działkę rolną 5 km od granic miasta i chciała postawić na niej dom. Plan miejscowy dopuszcza tylko produkcję rolną bez zabudowy mieszkalnej. Gmina odmówiła zmiany studium, tłumacząc decyzję koniecznością utrzymania rolniczego charakteru gminy. Pani Ewa nie mogła wykorzystać gruntu zgodnie ze swoją wizją.
Zmiana planu i spór o odszkodowanie
Pan Marek kilka lat temu kupił działkę budowlaną, ale w nowym planie miejscowym została ona przekształcona w teren rolny. Nie może już się na niej budować. Złożył skargę do WSA, wskazując na nieproporcjonalne ograniczenie prawa własności i planuje dochodzić odszkodowania, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa przez gminę.
Przeznaczenie działki określa miejscowy plan zagospodarowania, a jego zmiana wymaga wniosku do gminy i często także zmiany studium. Gmina ma pełne prawo planistyczne i nie musi wyrazić zgody. Właściciel może zaskarżyć niekorzystne uchwały do sądu administracyjnego, a odszkodowanie przysługuje tylko w ściśle określonych przypadkach.
Chcesz sprawdzić, czy możesz zmienić przeznaczenie swojej działki lub wnieść skuteczny wniosek do gminy? Skonsultuj się z naszym prawnikiem – przeanalizujemy dokumenty planistyczne i przygotujemy formalny wniosek za Ciebie.
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Zapytaj prawnika