• Data: 2026-02-19 • Autor: Paulina Olejniczak-Suchodolska
Zwracam się z pytaniem dotyczącym murowanego garażu, który mój zmarły teść postawił ponad 40 lat temu na granicy działki, mając jedynie ustną zgodę sąsiada. Obiekt powstał bez formalnego pozwolenia budowlanego. Po śmierci teściów spadek przejęła moja żona, która również już nie żyje, a następnie spadkobiercami zostaliśmy ja oraz dwaj synowie. Obecny sąsiad zgłosił garaż do urzędu. Jako osoba w podeszłym wieku i z niepełnosprawnością obawiam się konsekwencji. Chciałbym wiedzieć, jakie mogą mnie spotkać skutki prawne i czy istnieje możliwość obrony przed nakazem rozbiórki.
.jpg)
Zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego samowolą budowlaną jest rozpoczęcie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, bez zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia.
Przepisy te mają zastosowanie niezależnie od tego, kto faktycznie dopuścił się nieprawidłowości. Oznacza to, że obowiązki wynikające z ustawy obciążają aktualnego właściciela nieruchomości.
Aktualna linia orzecznicza wskazuje, że organy nadzoru budowlanego muszą ustalić, komu przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Może się więc zdarzyć, że nowy właściciel będzie zobowiązany do zalegalizowania samowoli budowlanej po poprzedniku.
W praktyce oznacza to, że Pan i Pana synowie – jako spadkobiercy – możecie być adresatami obowiązków związanych z samowolą budowlaną sprzed wielu lat.
W opisanym stanie faktycznym istnieje duża szansa na skorzystanie z tzw. uproszczonej legalizacji, ponieważ od zakończenia budowy minęło ponad 20 lat.
Zgodnie z art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego uproszczone postępowanie legalizacyjne wszczyna się, gdy organ stwierdzi, że obiekt:
został wybudowany bez pozwolenia na budowę lub
bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo sprzeciwu do zgłoszenia,
a od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat.
Organ nadzoru budowlanego zobowiązuje właściciela do dostarczenia dokumentów w terminie nie krótszym niż 60 dni. Należą do nich:
Oświadczenie o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 32 ust. 4 pkt 2).
Geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu.
Ekspertyza techniczna wykonana przez uprawnioną osobę, potwierdzająca, że:
a) stan budynku nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia,
b) pozwala na jego bezpieczne użytkowanie.
Najważniejsze korzyści tego trybu to:
brak nakazu rozbiórki,
brak opłaty legalizacyjnej, która w standardowej procedurze często sięga dziesiątek tysięcy złotych,
prostszy i szybszy przebieg postępowania.
W przedstawionej sytuacji istnieje realna możliwość zalegalizowania garażu bez konieczności ponoszenia wysokich kosztów i bez ryzyka rozbiórki. Obowiązki wynikające z samowoli budowlanej przechodzą na obecnych właścicieli, ale upływ 20 lat od budowy otwiera drogę do legalizacji uproszczonej. Warto przygotować się na kontakt z organem nadzoru i zebrać dokumenty, o których mowa w przepisach. Prawidłowe przeprowadzenie procedury pozwoli zachować garaż zgodnie z prawem.
Garaż został postawiony bez pozwolenia 30 lat temu. Obecny właściciel odziedziczył nieruchomość i po zgłoszeniu sąsiada skorzystał z uproszczonej legalizacji. Po dostarczeniu dokumentów nadzór uznał obiekt za bezpieczny i zalegalizował go bez opłaty.
Budynek gospodarczy z lat 70. został zgłoszony jako samowola. Ekspertyza techniczna wykazała konieczność drobnych napraw, które właściciel zobowiązał się wykonać. Po naprawach budynek został zalegalizowany.
Altana wybudowana 25 lat temu bez zgłoszenia została objęta uproszczoną legalizacją. Właściciel musiał jedynie przedstawić inwentaryzację i oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością.
Jeżeli potrzebują Państwo pomocy w sprawach związanych z samowolą budowlaną, legalizacją, sporami sąsiedzkimi lub reprezentacją przed organami, służymy profesjonalnym wsparciem. Udzielamy porad, przygotowujemy pisma i pomagamy przejść przez całą procedurę krok po kroku.
1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Paulina Olejniczak-Suchodolska
Radca prawny, absolwentka Wydziału Prawa na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ukończyła aplikację radcowską przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Doświadczenie zawodowe zdobywała współpracując z kancelariami prawnymi. Specjalizuje się głównie w prawie gospodarczym, prawie pracy, prawie zamówień publicznych, a także w prawie konsumenckim i prawie administracyjnym. Obecnie prowadzi własną kancelarię radcowską oraz obsługuje spółki i instytucje państwowe.
Zapytaj prawnika