Oświadczenie o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego

Definicja rolnika indywidualnego w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo.

Ustęp 2 wskazuje, że:
„Uważa się, że osoba fizyczna:

1. osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, jeżeli:
   a) pracuje w tym gospodarstwie,
   b) podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie”.

   Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›
   

Oświadczenie jako dowód osobistego prowadzenia gospodarstwa

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego:
„Dowodem potwierdzającym osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego jest pisemne oświadczenie prowadzącego to gospodarstwo”.

Osoba, która złożyła nieprawdziwe oświadczenie, podlega odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”.

Pojęcie gospodarstwa rolnego i minimalna powierzchnia

Gospodarstwo rolne zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 2 ustawy jako gospodarstwo rolne w rozumieniu Kodeksu cywilnego (art. 55³ k.c.), w którym powierzchnia nieruchomości rolnej albo łączna powierzchnia nieruchomości rolnych wynosi co najmniej 1 ha.

Przykładowo, osoba prowadząca działalność pszczelarską na nieruchomości rolnej o powierzchni 0,8 ha nie spełnia kryterium obszarowego i nie może zostać uznana za rolnika indywidualnego.

Praca w gospodarstwie i podejmowanie decyzji w świetle orzecznictwa

Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 13.11.2014 r., V CSK 52/14:
„Treść normy art. 6 ust. 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego nakazuje przyjąć, że warunek dotyczący osobistego prowadzenia gospodarstwa rodzinnego oznacza obowiązek pracy osoby fizycznej w całym tym gospodarstwie bądź w znaczącej jego części”.

W wyroku z 20.09.2018 r., IV CSK 455/17, Sąd Najwyższy podkreślił, że:
„Osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza, że osoba fizyczna pracuje w tym gospodarstwie i podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie”.

Znaczenie stałego zaangażowania rolnika

Z komentarzy i orzecznictwa wynika, że praca w gospodarstwie musi mieć charakter osobisty, bezpośredni i stały oraz być dostosowana do rodzaju prowadzonej produkcji rolnej. Może to obejmować m.in. karmienie zwierząt, utrzymanie pastwisk czy inne czynności niezbędne dla funkcjonowania gospodarstwa.

Jednocześnie sama własność nieruchomości rolnej nie jest wystarczająca do uznania, że dana osoba prowadzi gospodarstwo rolne. Nie spełnia tej przesłanki osoba, która pełni jedynie rolę inwestora kapitałowego lub rentiera, a jej zasadnicza aktywność życiowa i zawodowa nie jest związana z rolnictwem.

Ocena możliwości złożenia oświadczenia

Ocena, czy w konkretnym stanie faktycznym spełnione są przesłanki osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego, należy każdorazowo do osoby składającej oświadczenie. Należy uwzględnić rzeczywisty zakres wykonywanej pracy, stopień zaangażowania oraz faktyczne podejmowanie decyzji dotyczących działalności rolniczej.