Oświadczenie o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego – kiedy można je podpisać?

Kiedy urząd może żądać oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego?

W praktyce organy administracji często wymagają złożenia oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego przy inwestycjach realizowanych na gruntach rolnych, zwłaszcza gdy planowany budynek ma pozostawać w związku z działalnością rolniczą. Dotyczy to m.in. budynków gospodarczych, garażowych lub inwentarskich sytuowanych na działkach o charakterze rolnym.

Podstawą prawną jest przede wszystkim art. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, który określa przesłanki uznania danej osoby za rolnika indywidualnego.

W opisanej sytuacji znaczenie ma to, że część nieruchomości nadal ma charakter rolny i ma być wykorzystywana do prowadzenia działalności związanej z utrzymaniem pastwiska oraz hodowlą owiec.

Kim jest rolnik indywidualny?

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego rolnikiem indywidualnym jest osoba fizyczna będąca właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem albo dzierżawcą nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni nieprzekraczającej 300 ha użytków rolnych, posiadająca kwalifikacje rolnicze oraz prowadząca osobiście gospodarstwo rolne.

Przepisy wymagają również co do zasady co najmniej 5-letniego zamieszkiwania w gminie, na obszarze której znajduje się jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa. W praktyce jednak nie każdy przypadek składania oświadczenia wymaga spełnienia wszystkich przesłanek właściwych dla statusu rolnika indywidualnego, dlatego znaczenie ma konkretny cel, dla którego organ żąda dokumentu.

Na czym polega osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego?

Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy uważa się, że osoba fizyczna osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, jeżeli:

1. pracuje w tym gospodarstwie,
2. podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej.

Obie przesłanki powinny występować łącznie. Oznacza to, że nie wystarcza wyłącznie formalne posiadanie gruntów albo sporadyczne wykonywanie pojedynczych czynności porządkowych.

W praktyce znaczenie mogą mieć m.in.:

• utrzymywanie łąk i pastwisk,
• opieka nad zwierzętami,
• organizowanie wypasu,
• zakup paszy lub sprzętu,
• samodzielne decydowanie o sposobie prowadzenia działalności rolnej.

W orzecznictwie podkreśla się, że osobiste prowadzenie gospodarstwa oznacza realne i stałe zaangażowanie w działalność rolniczą. Sąd Najwyższy w wyroku z 13 listopada 2014 r., sygn. V CSK 52/14, wskazał, że chodzi o obowiązek pracy w całym gospodarstwie lub jego istotnej części.

Z kolei w wyroku z 20 września 2018 r., sygn. IV CSK 455/17, Sąd Najwyższy podkreślił, że osobiste prowadzenie gospodarstwa wymaga zarówno pracy w gospodarstwie, jak i podejmowania decyzji dotyczących działalności rolniczej.

Zobacz również: jak sprawdzić stan prawny nieruchomości przed zakupem.

Czy powierzchnia 1,1 ha wystarcza do uznania za gospodarstwo rolne?

Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego gospodarstwo rolne rozumiane jest zgodnie z definicją zawartą w Kodeksie cywilnym, przy czym powierzchnia nieruchomości rolnych powinna wynosić co najmniej 1 ha.

Jeżeli łączna powierzchnia użytków rolnych przekracza 1 ha, co do zasady możliwe jest uznanie nieruchomości za gospodarstwo rolne. Znaczenie ma jednak rzeczywisty charakter gruntów oraz sposób ich wykorzystania.

W opisanym stanie faktycznym istotne może być również to, jaka część działek faktycznie stanowi użytki rolne oraz czy prowadzona jest rzeczywista działalność rolnicza.

Czy można podpisać oświadczenie bez ryzyka odpowiedzialności karnej?

Dowodem potwierdzającym osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego jest pisemne oświadczenie osoby prowadzącej gospodarstwo. Dokument taki składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Dlatego przed podpisaniem oświadczenia należy ocenić przede wszystkim:

• czy działalność rolnicza jest faktycznie wykonywana,
• czy praca w gospodarstwie ma charakter rzeczywisty i stały,
• czy osoba samodzielnie podejmuje decyzje dotyczące gospodarstwa,
• czy istnieją obiektywne dowody prowadzenia działalności rolnej.

Znaczenie mogą mieć m.in. dokumenty potwierdzające utrzymywanie pastwisk, zakup zwierząt, korzystanie z dopłat rolniczych, posiadanie sprzętu lub wykonywanie prac związanych z utrzymaniem gruntów.

W przedstawionej sytuacji argumentem przemawiającym na korzyść inwestora może być zarówno faktyczne utrzymywanie łąki i przygotowanie jej do wypasu, jak i posiadanie kwalifikacji związanych z rolnictwem. Ostateczna ocena zależy jednak od rzeczywistego stanu faktycznego.

Zobacz również: legalizacja samowoli budowlanej i wymagane procedury.

FAQ

Czy samo posiadanie działki rolnej wystarcza do złożenia oświadczenia?

Nie. Konieczne jest faktyczne wykonywanie pracy w gospodarstwie oraz podejmowanie decyzji dotyczących działalności rolniczej.

Czy utrzymywanie łąki i wypas zwierząt może być uznane za działalność rolniczą?

Tak, jeżeli działania mają rzeczywisty i stały charakter oraz są związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

Czy wykształcenie rolnicze ma znaczenie?

Tak. Kwalifikacje rolnicze mogą mieć znaczenie przy ocenie statusu rolnika indywidualnego, ale same w sobie nie wystarczą bez faktycznego prowadzenia gospodarstwa.

Czy urząd może zweryfikować treść oświadczenia?

Tak. Organ może badać rzeczywisty sposób korzystania z nieruchomości oraz okoliczności prowadzenia działalności rolnej.

Jakie są konsekwencje złożenia nieprawdziwego oświadczenia?

Złożenie fałszywego oświadczenia może skutkować odpowiedzialnością karną na podstawie przepisów dotyczących składania fałszywych oświadczeń.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego – Dz.U. 2003 nr 64 poz. 592
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt V CSK 52/14
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt IV CSK 455/17

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.