Duże koszty przyłączenia wody i kanalizacji do działki budowlanej

• Data: 2024-02-06 • Autor: Izabela Nowacka-Marzeion

Budowa przyłączy wodociągowo-kanalizacyjnych oraz studni wodomierzowej to złożony proces regulowany przepisami prawnymi, który może budzić wątpliwości w kwestii odpowiedzialności i prawa do własności. Pani Ilona kupiła działkę budowlaną od gminy. Warunki przyłączenia wody i kanalizacji istnieją, to znaczy ma 80 metrów od głównego zaworu wody z drogi głównej, koszt wykonania przyłącza to ok. 20 tys. zł. Działka jest jedną z pierwszych sprzedanych przez gminę w tym miejscu, dookoła są inne domy przyłączone do sieci na zasadzie: sąsiad od sąsiada. Nasza klientka już nie może z tego skorzystać, a gmina nie ma jeszcze projektu i planu rozbudowy sieci, który obejmowałby jej działkę. Zastanawia się, czy jeśli wykona podłączenie za własne pieniądze, to przysługiwać jej będzie prawo do zwrotu kosztów przyłączenia wody i kanalizacji do działki za odcinek do granicy jej działki.

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Duże koszty przyłączenia wody i kanalizacji do działki budowlanej

Realizacja budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej

Niestety, odpowiedź w tej sprawie nie może być jednoznaczna, ponieważ i wyroki sądowe, i przepisy wcale za tym się nie opowiadają.

Zgodnie z treścią art. 31 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków – osoby, które wybudowały z własnych środków urządzenia wodociągowe i urządzenia kanalizacyjne, mogą je przekazywać odpłatnie gminie lub przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu, na warunkach uzgodnionych w umowie.

Przepis ten, co nie powinno budzić wątpliwości, pozwalał na uregulowanie prawne stanów faktycznych istniejących w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.

Odpłatne przejęcie urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, o których mowa w art. 31 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przekazywanych przez osobę spełniającą przesłanki w tym przepisie określone, nie obejmuje przyłączy kanalizacyjnych i wodociągowych wskazanych w art. 2 pkt 5 i 6 ustawy, stanowiących własność osoby, która poniosła koszty ich budowy (art. 15 ust. 2 ustawy).

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków – realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci, takiej osobie nie służy roszczenie przewidziane w art. 49 § 2 K.c.

Przepis art. 49 § 2 K.c., w wyniku nowelizacji dokonanej z dniem 3 sierpnia 2008 r., stanowi, że osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba że w umowie strony postanowiły inaczej.

Zobacz też: Studzienka sąsiada na mojej działce

Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›

Roszczenie o zobowiązanie do odpłatnego przeniesienia własności urządzeń wodociągowych lub kanalizacyjnych

Podstawę roszczenia o zobowiązanie do odpłatnego przeniesienia własności urządzeń wodociągowych lub kanalizacyjnych stanowi – od chwili wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 731) – art. 49 § 2 K.c. Przepis ten dotyczy również sytuacji, w których odnośne urządzenia zostały wybudowane i podłączone do sieci przed dniem 3 sierpnia 2008 r. Tym samym przesłanki roszczenia o zobowiązanie do nabycia przyłączonych urządzeń do sieci za odpowiednim wynagrodzeniem zostały uregulowane wyłącznie w art. 49 K.c., który stanowi jego samodzielną podstawę.

Jeśli pani Ilonie nie uda się osiągnąć w tym zakresie porozumienia odnośnie warunków nabycia przez przedsiębiorstwo wodociągowe prawa do wybudowanych przez nią urządzeń wodociągowych włączonych do sieci wodociągowej, może próbować wnosić o roszczenie przewidziane w przepisie art. 49 § 2 K.c.

W art. 49 § 1 K.c. ustawodawca nie zdefiniował pojęcia „urządzenie”, wskazując jedynie na jego przeznaczenie, w przepisie tym brak także odwołania do przepisów pozakodeksowych, w tym zawartych w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Definicje zamieszczone w tej ustawie są oparte na określeniach technicznych, nieprzydatnych w prawie cywilnym, w szczególności w Kodeksie cywilnym. Skoro definicje zawarte w pozakodeksowych aktach prawnych nie wyczerpują treści pojęcia „urządzenie”, o jakim mowa w art. 49 § 1 K.c., należy odwołać się do definicji językowej. Skoro określona instalacja służy do odprowadzania i doprowadzania płynów i nie stanowi instalacji wewnętrznej będącej zawsze częścią składową nieruchomości, mieści się w pojęciu „urządzenie” w rozumieniu art. 49 § 1 K.c., a tym samym może być przedmiotem roszczenia przewidzianego w § 2 tego przepisu, tak też przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z 19 listopada 2014 r., II CSK 169/14, niepubl., wskazując, że dyspozycją art. 49 § 1 K.c. objęte są zarówno sieci wodociągowe, jak i przyłącza sieci wodociągowych w rozumieniu przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Wnioskowi temu nie stoi na przeszkodzie uregulowanie zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ponieważ nie może ono stanąć na przeszkodzie możliwości realizowania uprawnienia z art. 49 § 2 K.c.

Przepis art. 49 K.c. nie stanowi samoistnej podstawy prawnej przejścia urządzeń służących do doprowadzenia lub odprowadzenia wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz innych podobnych urządzeń na własność właściciela przedsiębiorstwa przez ich połączenie z siecią należącą do tego przedsiębiorstwa (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 8 marca 2006 r., III CZP 105/05, OSNC 10/2006, poz. 159).

Wejście przyłączonych urządzeń w skład przedsiębiorstwa jest jedynie kwestią faktu, który nie oznacza, że stają się one własnością przedsiębiorcy. Właścicielowi przedsiębiorstwa mogą bowiem przysługiwać nie tylko prawo własności tych urządzeń, lecz także inne prawa rzeczowe albo obligacyjne. Z punktu widzenia realizacji zadań przedsiębiorstwa decydujące znaczenie ma zapewnienie przedsiębiorcy możliwości gospodarczego wykorzystania wymienionych urządzeń, a nie ich status prawny. O tym, jaki tytuł prawny do przyłączonych urządzeń będzie przysługiwał przedsiębiorcy sieciowemu, decyduje umowa stron, a jeżeli do jej zawarcia nie dojdzie, właściciel przedsiębiorstwa sieciowego będzie jedynie posiadaczem przyłączonych urządzeń.

Stosownie do art. 49 § 2 K.c. osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba że w umowie strony postanowiły inaczej. Z żądaniem przeniesienia własności tych urządzeń może wystąpić także przedsiębiorca. Powstanie roszczenia, o którym mowa w art. 49 § 2 K.c. wymaga istnienia trzech przesłanek: 1) poniesienia kosztów budowy przedmiotowych urządzeń, 2) ich własności przysługującej temu, kto poniósł te koszty i 3) przyłączenia urządzeń przez przedsiębiorcę do swojej sieci.

Nie ulega wątpliwości, że budowa przyłączy wodociągowo-kanalizacyjnych jest obowiązkiem osoby ubiegającej się o przyłączenie do sieci (art. 15 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków). Użyte w ustawie określenie przyłącze kanalizacyjne oznacza – stosownie do art. 2 pkt 5 tej ustawy – odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku – od granicy nieruchomości, natomiast przyłącze wodociągowe stanowi odcinek przewodu łączącego sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług wraz z zaworem za wodomierzem głównym (art. 2 pkt 6).

Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›

Potraktowanie przyłącza jako elementu składowego sieci

Według art. 15 ust. 2 ustawy przyłącze kanalizacyjne i wodociągowe wybudowane ze środków własnych, przez osobę ubiegającą się o przyłączenie do sieci, stanowi własność tej osoby, chyba że umowa zawiera inne postanowienia w tym przedmiocie.

Urządzenia wymienione w art. 49 § 1 K.c., po wejściu w skład przedsiębiorstwa zachowują status samoistnych rzeczy ruchomych, które mogą być przedmiotem odrębnej własności i odrębnego obrotu. W świetle art. 49 § 2 K.c. sfinansowanie kosztów budowy urządzeń ma zasadnicze znaczenie dla określenia, kto jest ich właścicielem po wejściu w skład przedsiębiorstwa, o czym przesądza ich status prawny samoistnych rzeczy ruchomych (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2010 r., V CSK 206/09, niepubl.; z dnia 22 stycznia 2010 r., V CSK 195/09, OSNC 2010, nr 7-8, poz. 116; z dnia 13 kwietnia 2011 r., V CSK 309/10, niepubl.; z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 521/13; niepubl.; z dnia 7 marca 2014 r., IV CSK 442/13, niepubl.; z dnia 19 listopada 2014 r., II CSK 169/14, niepubl.).

W konsekwencji, ponosząc koszty budowy urządzeń, nasza klientka jest ich właścicielem i to niezależnie od uprawnień przysługujących do nieruchomości (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2011 r., III CZP 26/11, OSNC 2012, Nr 1, poz. 8).

Za potraktowaniem przyłącza jako elementu składowego sieci, po jego przyłączeniu do sieci, przemawia także definicja sieci z art. 2 pkt 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Skoro siecią są przewody w posiadaniu przedsiębiorstwa, które służą do dostarczania wody albo odprowadzania ścieków, to wskutek przyłączenia do sieci przyłącza wodociągowego możliwe jest doprowadzanie cieczy do odbiorcy usługi. Dlatego przyłącze powinno wchodzić ostatecznie w skład sieci, ponieważ służy do doprowadzania wody, jest przewodem i jest wykorzystywane w tym celu przez przedsiębiorstwo sieciowe.

Tak orzekają sądy, ale nie zawsze. Na przykład uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2017 r., sygn. akt III SZP 2/16: Zdaniem sądu jasno i precyzyjnie można określić granice odpowiedzialności stron umowy o dostarczenie wody lub odprowadzanie ścieków za niezawodne działanie przyłączy, w tym także ich fragmentów zlokalizowanych poza nieruchomościami odbiorców. Sąd Najwyższy podjął jednogłośną uchwałę, w której stwierdził, że zgodnie z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przyłączem wodociągowym jest przewód łączący sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług na całej swojej długości.

Teraz niestety, nie jest to już takie oczywiste, jak było przed uchwałą w 2017 r. W opisanej sprawie decydująca będzie umowa z wodociągami. O wynagrodzenie można starać się także w oparciu o art. 405 K.c., wnosząc o odpłatność za przejęty odcinek, ale już wyrok nie będzie taki oczywisty dla pani Ilony.

Kliknij tutaj i zapytaj prawnika online ›

Przykłady

Jan Kowalski z małej miejscowości pod Krakowem

Jan postanowił zbudować przyłącze wodociągowe do swojego nowego domu. Po zakończeniu budowy zastanawiał się nad przeniesieniem własności na lokalne przedsiębiorstwo wodociągowe w zamian za odpowiednie wynagrodzenie. Proces ten, choć skomplikowany, był możliwy dzięki art. 49 § 2 K.c. i po kilku negocjacjach z przedsiębiorstwem Jan uzyskał zadowalające warunki finansowe.

 

Ania Nowak, właścicielka pensjonatu nad morzem

Ania, rozbudowując swój pensjonat, musiała zapewnić odpowiednie warunki sanitarne, co wymagało modernizacji istniejącego przyłącza kanalizacyjnego. Poniosła znaczne koszty budowy, które początkowo obciążały jej budżet. Z czasem zdecydowała się na negocjację z lokalnym przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym o odpłatne przejęcie urządzeń, co pozwoliło jej odzyskać część inwestycji i jednocześnie zapewnić wysoki standard usług w pensjonacie.

 

Robert i Małgorzata Dąbrowscy z przedmieść Warszawy

Dąbrowscy podczas budowy swojego domu jednorodzinnego zainwestowali w nowoczesne przyłącze wodociągowe i kanalizacyjne. Z biegiem czasu, kiedy sieć miejska rozrosła się do ich terenów, mieli możliwość przekazania swojego przyłącza do zarządzania przez miejskie przedsiębiorstwo. 

Podsumowanie

Artykuł wyjaśnia złożone aspekty prawne i finansowe związane z budową, posiadaniem i przekazywaniem przyłączy wodociągowo-kanalizacyjnych oraz studni wodomierzowej. Jak widać, często właściciele nieruchomości są narażeni na duże koszty przyłączenia wody i kanalizacji do działki budowlanej. Warto jednak wiedzieć, że możliwe jest odzyskanie części tych środków.

Oferta porad prawnych

Zmagasz się z kwestiami prawnymi dotyczącymi przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych? Skorzystaj z naszej oferty pomocy prawniczej. Zgłoś się ze swoim problemem przez formularz kontaktowy umieszczony pod tym artykułem.

Akty prawne i przepisy:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - Dz.U. 2001 nr 72 poz. 747
3. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt III CZP 105/05
4. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt III SZP 2/16
5. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt III CZP 26/11
6. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt V CSK 206/09
7. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt V CSK 195/09
8. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt V CSK 309/10

9. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV CSK 521/13
10. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt IV CSK 442/13

11. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt II CSK 169/14

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Izabela Nowacka-Marzeion

O autorze: Izabela Nowacka-Marzeion

Magister prawa, absolwentka Wydziału Prawa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Doświadczenie zdobyła w ogólnopolskiej sieci kancelarii prawniczych, po czym podjęła samodzielną praktykę. Specjalizuje się w prawie cywilnym, rodzinnym, pracy oraz ubezpieczeń społecznych. Posiada bogate doświadczenie w procedurach administracyjnych, prawem budowlanym oraz postępowaniach cywilnych. Prywatnie interesuje się sukcesją i planowaniem spadkowym oraz zabezpieczeniem firm.



Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

ePorady24.pl

spadek.info

odpowiedziprawne.pl

Zadaj pytanie » Szukamy prawnika »