Pominięcie strony w decyzji konserwatora zabytków

Najpierw ustal, czy termin odwołania w ogóle zaczął biec

W opisanej sytuacji nie należy automatycznie zakładać, że konieczny jest wniosek o przywrócenie terminu. Jeżeli osoba mająca status strony nie otrzymała decyzji konserwatora zabytków, termin do złożenia odwołania zasadniczo nie powinien być liczony od doręczenia dokonanego tylko inwestorowi. Termin odwoławczy biegnie bowiem od doręczenia decyzji stronie albo od jej ustnego ogłoszenia stronie.

W pierwszej kolejności warto więc złożyć do organu, który wydał rozstrzygnięcie konserwatorskie, pismo o doręczenie decyzji jako stronie postępowania. W piśmie trzeba wykazać swój interes prawny, czyli wyjaśnić, dlaczego decyzja może bezpośrednio wpływać na sytuację prawną wnioskodawcy, na przykład jako właściciela sąsiedniej nieruchomości objętej obszarem oddziaływania inwestycji.

Jeżeli organ doręczy decyzję, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia. Jeżeli natomiast organ odmówi uznania wnioskodawcy za stronę albo twierdzi, że decyzja jest już ostateczna, trzeba rozważyć dalsze środki: wniosek o wznowienie postępowania albo, w szczególnej sytuacji, wniosek o przywrócenie terminu.

Kiedy właściwe jest wznowienie postępowania

Jeżeli decyzja jest ostateczna, a dana osoba bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, podstawowym środkiem ochrony jest podanie o wznowienie postępowania administracyjnego. Podstawą jest art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten obejmuje sytuacje, w których organ pominął stronę, nie zawiadamiał jej o czynnościach i nie doręczył decyzji, mimo że rozstrzygnięcie dotyczyło jej interesu prawnego.

Zgodnie z art. 148 K.p.a. podanie o wznowienie wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji. W przypadku podstawy polegającej na pominięciu strony termin wynosi miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

W praktyce pismo należy skierować do tego organu konserwatorskiego, który wydał decyzję lub pozwolenie konserwatorskie w pierwszej instancji. Może to być wojewódzki konserwator zabytków albo miejski konserwator zabytków działający w ramach powierzonych kompetencji. W piśmie trzeba wskazać decyzję, datę dowiedzenia się o niej, opisać brak udziału w postępowaniu oraz uprawdopodobnić, że wnioskodawca ma interes prawny.

Przywrócenie terminu a wznowienie postępowania

Przywrócenie terminu i wznowienie postępowania to dwa różne tryby. Przywrócenie terminu stosuje się wtedy, gdy strona uchybiła terminowi procesowemu, na przykład nie złożyła odwołania w terminie, ale uchybienie nastąpiło bez jej winy. Wniosek o przywrócenie terminu składa się w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, jednocześnie dokonując czynności, dla której termin był wyznaczony, czyli przykładowo dołączając odwołanie.

Jeżeli chodzi o termin do wniesienia odwołania, o przywróceniu terminu rozstrzyga organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Wniosek najczęściej składa się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, razem z odwołaniem. Trzeba w nim uprawdopodobnić brak winy, a nie tylko wskazać, że strona dowiedziała się o sprawie po czasie.

Jeżeli jednak decyzja nigdy nie została doręczona osobie będącej stroną, bezpieczniejsze może być najpierw żądanie doręczenia decyzji. Dopiero gdy organ przyjmie, że termin mimo wszystko upłynął, należy rozważyć wniosek o przywrócenie terminu. Gdy decyzja jest ostateczna i strona została całkowicie pominięta, właściwym trybem może być wznowienie postępowania.

Jak wykazać status strony

Zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Nie wystarczy więc samo zainteresowanie inwestycją, sprzeciw wobec budowy albo obawa przed uciążliwościami. Trzeba wskazać konkretny przepis prawa materialnego i okoliczności, z których wynika, że decyzja może wpływać na prawa lub obowiązki wnioskodawcy.

W postępowaniu o pozwolenie na budowę krąg stron ustala się z uwzględnieniem przepisów Prawa budowlanego, w szczególności pojęcia obszaru oddziaływania obiektu. W postępowaniu konserwatorskim znaczenie ma natomiast to, czy rozstrzygnięcie dotyczące zabytku, robót lub zagospodarowania terenu może bezpośrednio oddziaływać na sferę prawną danej osoby. Ocena zależy od konkretnej inwestycji, lokalizacji, zakresu robót oraz tytułu prawnego do nieruchomości.

W orzecznictwie podkreśla się, że interes prawny musi być bezpośredni, konkretny, realny i aktualny. Nie wystarcza interes faktyczny, na przykład ogólna troska o estetykę okolicy. Takie stanowisko wynika między innymi z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt I OSK 831/17.

Co powinno zawierać pismo do organu

Pismo do organu powinno być precyzyjne. W zależności od sytuacji może to być żądanie doręczenia decyzji, odwołanie, wniosek o przywrócenie terminu albo podanie o wznowienie postępowania. Nie warto łączyć kilku trybów bez wyjaśnienia, który jest żądaniem głównym, a który ewentualnym.

W piśmie należy podać dane wnioskodawcy, oznaczenie decyzji, jeśli jest znane, numer sprawy, opis nieruchomości i inwestycji, datę oraz sposób dowiedzenia się o decyzji, a także argumenty potwierdzające status strony. Pomocne są odpis księgi wieczystej, wypis z rejestru gruntów, mapa, korespondencja z organem, zawiadomienia o robotach albo dokumenty pokazujące wpływ inwestycji na nieruchomość.

Jeżeli składany jest wniosek o wznowienie, trzeba wyraźnie powołać pominięcie strony bez jej winy. Jeżeli składany jest wniosek o przywrócenie terminu, trzeba jednocześnie dołączyć odwołanie i uprawdopodobnić, dlaczego strona nie mogła działać wcześniej.

Wpływ decyzji konserwatora na pozwolenie na budowę

Decyzja lub uzgodnienie konserwatorskie może mieć znaczenie dla późniejszego pozwolenia na budowę. Jeżeli rozstrzygnięcie konserwatora było podstawą wydania decyzji budowlanej, a następnie zostanie uchylone albo zmienione, może to mieć wpływ także na sprawę pozwolenia na budowę. W określonych sytuacjach może powstać podstawa do wznowienia również tego postępowania.

Nie oznacza to jednak automatycznego uchylenia pozwolenia na budowę. Organ musi zbadać, jaki charakter miało rozstrzygnięcie konserwatorskie, czy było konieczne dla wydania pozwolenia budowlanego oraz czy jego uchylenie ma znaczenie dla treści decyzji budowlanej. Dlatego w praktyce często trzeba prowadzić równolegle analizę akt konserwatorskich i budowlanych.

FAQ

Czy trzeba składać wniosek o przywrócenie terminu, jeśli decyzji nigdy mi nie doręczono?

Niekoniecznie. Jeżeli jesteś stroną, a decyzji Ci nie doręczono, termin odwoławczy co do zasady nie powinien rozpocząć biegu wobec Ciebie. W pierwszej kolejności warto żądać doręczenia decyzji jako stronie.

Jaki jest termin na wznowienie postępowania z powodu pominięcia strony?

Termin wynosi miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W piśmie trzeba wskazać tę datę i okoliczności, z których wynika, że wcześniej strona nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy.

Do kogo kieruje się wniosek o wznowienie?

Podanie o wznowienie wnosi się do organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji. W sprawie konserwatorskiej będzie to organ konserwatorski, który wydał dane rozstrzygnięcie, na przykład wojewódzki albo miejski konserwator zabytków, jeżeli działał w granicach swoich kompetencji.

Czy brak uzasadnienia decyzji konserwatora zawsze powoduje jej nieważność?

Nie zawsze. Brak lub wadliwość uzasadnienia może być istotnym zarzutem w odwołaniu albo w postępowaniu nadzwyczajnym, ale skutek zależy od rodzaju rozstrzygnięcia, zakresu uchybienia i wpływu tej wady na prawa strony.

Czy uchylenie decyzji konserwatora automatycznie uchyla pozwolenie na budowę?

Nie automatycznie. Jeżeli decyzja budowlana została oparta na rozstrzygnięciu konserwatora, jego późniejsze uchylenie lub zmiana może uzasadniać wzruszenie decyzji budowlanej, ale wymaga to odrębnej oceny przez właściwy organ.

Podsumowanie

Osoba pominięta w postępowaniu konserwatorskim lub budowlanym powinna najpierw ustalić, czy miała status strony i czy decyzję skutecznie jej doręczono. Jeżeli decyzji nie doręczono, można żądać doręczenia i dopiero od tego momentu liczyć termin na odwołanie. Jeżeli decyzja jest już ostateczna, a strona bez własnej winy nie uczestniczyła w sprawie, właściwym środkiem może być wznowienie postępowania. Przywrócenie terminu jest natomiast rozwiązaniem dla sytuacji, w których termin rzeczywiście upłynął, a strona nie dochowała go bez swojej winy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168
2. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
3. Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
4. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt I OSK 831/17

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.