Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem budowlanym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Gminna ewidencja zabytków a remont

Małgorzata Zegarowicz-Sobuń • Opublikowane: 2018-07-04

Wystąpiłem do urzędu ze zgłoszeniem wymiany połaci dachowej. W odpowiedzi otrzymałem informację, że budynek został wpisany do gminnej ewidencji zabytków i prace wymagają uzgodnień z konserwatorem zabytków. Chciałbym, aby mój dom został wykreślony z tego rejestru, co mam zrobić?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Na samym początku należy wyjaśnić, iż ewidencja zabytków oraz rejestr zabytków są to dwa różne pojęcia uregulowane w ustawie z dnia 23 lipca 20013 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. 2017.2187 j.t.).

Rejestr zabytków jest prowadzony przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. Wpisu w takim rejestrze dokonuje się na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy.

Natomiast gminna ewidencja jest spisem obiektów zabytkowych prowadzonych przez gminę. Wpis do niego następuje na podstawie zarządzenia, czyli aktu wewnętrznego prezydenta, burmistrza lub wójta (zależnie od rodzaju gminy), przy czym akt ten – jako że nie jest decyzją administracyjną – nie jest w ogóle doręczany zainteresowanym, w tym właścicielowi nieruchomości.

Ustawa nie określa materialnoprawnych podstaw wpisu do ewidencji. Co istotne, wpisu nie dokonuje się w formie decyzji administracyjnej, od której stronie służy odwołanie. Nie oznacza to jednak, że nie można kwestionować wpisu nieruchomości do takiej ewidencji.

Zgodnie z art. 22 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami:

„1. Generalny Konserwator Zabytków prowadzi krajową ewidencję zabytków w formie zbioru kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się w wojewódzkich ewidencjach zabytków.

2. Wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa.

3. Włączenie karty ewidencyjnej zabytku ruchomego niewpisanego do rejestru do wojewódzkiej ewidencji zabytków może nastąpić za zgodą właściciela tego zabytku.

4. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy.

5. W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte:

1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru;

2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;

3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

6. Właściwy dyrektor urzędu morskiego prowadzi ewidencję zabytków znajdujących się na polskich obszarach morskich w formie zbioru kart ewidencyjnych.”

Należy zauważyć, iż zarówno w przypadku ewidencji gminnej, jak i rejestru, ograniczenia wprowadzone wobec właścicieli takich nieruchomości są podobne – np. konieczność zawiadamiania wojewódzkiego konserwatora zabytków o wszelkich zagrożeniach, niekorzystnych zmianach oraz o zmianie stanu prawnego zabytku ujętego w ewidencji, obowiązek uczestniczenia w kosztach (do 2% kosztów inwestycyjnych) badań archeologicznych prowadzonych na swoim terenie, ponoszenie odpowiedzialności karnej, jeżeli nie zawiadomią o zagrożeniach, niekorzystnych zmianach czy zmianie stanu prawnego.

Poza tym na właścicielu nieruchomości, a więc na Panu, ciąży obowiązek, aby wszelkie czynności opisane w ustawie uzgadniać z konserwatorem. Jeśli nie wyrazi on zgody, pozostaje możliwość zaskarżenia jego postanowienia do organu wyżej instancji, a następnie do sądu administracyjnego. Jego negatywna opinia – jak wydana w trybie współdziałania organu (art. 106 K.p.a.) – będzie bowiem dla gminy wiążąca (w odniesieniu do decyzji o warunkach zabudowy: wyrok WSA w Krakowie z 7 czerwca 2013 r., II SA/Kr 131/13). Można również kwestionować podstawę prawną wpisania domu do gminnej ewidencji zabytków.

Wpis do ewidencji podlega kontroli jako „akt organu jednostki samorządu terytorialnego podejmowany w sprawach z zakresu administracji publicznej” (art. 3 § 2 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tak np. postanowienie NSA z 14 września 2012 r., II OSK 1950/12) na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. 2016 r., poz. 446, z późn. zm.): „Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego”.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 3 lipca 2013 r., VII SA/Wa 2652/12, LEX nr 1352709, uznał, że wpis nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków, który zbliżony jest w skutkach do wpisu do rejestru zabytków, podlega kontroli sądowej, w tym także z punktu widzenia spełnienia przez obiekt ustawowej definicji zabytku. Zabytkiem zaś, zgodnie z art. 3 pkt 1) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jest „nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową”.

Jeżeli dom nie spełnia definicji zabytku, może Pan wystąpić do organu prowadzącego ewidencję zabytków z wezwaniem do usunięcia prawa i wykreślenia obiektu z ewidencji. Jeśli to by nie pomogło, pozostanie Panu skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego o stwierdzenie nieważności zarządzenia o wpisie do ewidencji.

Ustawa w art. 13 określa, kiedy można dokonać skreślenia zabytku z rejestru. Odnosi się to jednak do rejestru zabytków, a nie ewidencji. W moim przekonaniu jednak można posłużyć się tymi wskazaniami.

Art. 13. 1. Zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru.

2. Przepis ust. 1 stosuje się do skreślenia z rejestru części zabytku.

3. Z rejestru skreśla się otoczenie zabytku, w przypadku skreślenia z rejestru tego zabytku.

4. Z rejestru skreśla się również zabytek, który:

1) (uchylony);

1a)  został wpisany na Listę Skarbów Dziedzictwa;

2) został wpisany do inwentarza muzeum;

3) wszedł w skład narodowego zasobu bibliotecznego.

5. Skreślenie z rejestru następuje na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

6. Postępowanie w sprawie skreślenia zabytku z rejestru wszczyna się z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem budowlanym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Pytania i odpowiedzi

Czy w serwisie można otrzymać pomoc prawną?

W serwisie udzielamy porad prawnych. Wystarczy wypełnić formularz i opisać problem. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Ile czasu trzeba czekać na poradę prawną?

Porada prawna udzielana jest do 24 godzin. W bardziej skomplikowanych sprawach terminy ustalane są indywidualnie.

Podobne materiały

Zakup domu posadowionego na granicy działki

Jest mi oferowany dom w Warszawie, wybudowany w 1958 roku, posadowiony na granicy działki z sąsiadem. Dom sprzedaje wnuczka byłej właścicielki...

Wniosek o zmianę przeznaczenia terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego

Złożyłem wnioski do rady gminy o zmianę przeznaczenia moich gruntów jako budowlane w planie zagospodarowania przestrzennego. Studium uwarunkowań...

Czy do budowy drogi wewnętrznej potrzebne jest pozwolenie?

Planuję budowę domu na działce rolnej, posiadam warunki zabudowy. Chodzi jednak o drogę dojazdową. Działka nie ma bezpośredniego dostępu do drogi...

Warunki zabudowy dla 4 działek

W 2012 r. została wydana decyzja o warunkach zabudowy dla działki i ustalono, że inwestycja będzie obejmować 4 domy jednorodzinne. Dla terenu nie...

Ponowny wniosek o pozwolenie na budowę a opłata skarbowa

Składając wniosek o wydanie pozwolenia na budowę, dokonano opłaty skarbowej z tytułu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ...

Czy potrzebne pozwolenie na rozbiórkę budynku gospodarczego?

Wnioskowałem do wydziału budownictwa o opinię na temat wyburzenia budynku gospodarczego znajdującego się przy granicy działki sąsiada. Poinformowałem...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »