Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem budowlanym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Założenie żłobka w lokalu przeznaczonym na usługi

Kinga Karaś • Opublikowane: 2019-01-25

Zamierzam otworzyć żłobek do 25 dzieci – korzystając z uproszczonych zapisów niewymagających zmiany strefy pożarowej etc. Jeśli wynajmę lokal na rynku pierwotnym przeznaczony pod szeroko pojęte usługi, czy wymagana jest zmiana sposobu użytkowania? Czy SANEPID lub straż pożarna podczas odbiorów lokalu może wymagać takiego dokumentu? Wydział architektury raz twierdzi, że wymagana jest zawsze zmiana sposobu użytkowania, zwłaszcza jeśli chodzi o żłobki, a innym razem twierdzi, że jak SANEPID nie wymaga zmiany sposobu użytkowania i ekspertyza techniczna to potwierdza, to nie trzeba.

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Podstawę prawną stanowi: ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (P.b.), ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (ustawą o żłobkach), ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lipca 2014 r. w sprawie wymagań lokalowych i sanitarnych, jakie musi spełniać lokal, w którym ma być prowadzony żłobek lub klub dziecięcy, rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W przedstawionym stanie fatycznym mamy do czynienia z zakładaniem żłobka w lokalu przeznaczonym na usługi. Zgodnie z art. 71 ust. 1 P.b.:

„Przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności:

2) podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń.

Zmiana sposobu użytkowania budynku, o której mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.) może być spowodowana nie tylko przeprowadzeniem robót budowlanych w budynku, lecz także faktyczną zmianą sposobu jego użytkowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2018 r. II OSK 3220/17).

W świetle art. 24 ustawy o żłobkach:

  1. Lokal, w którym tworzony i prowadzony jest żłobek lub klub dziecięcy, posiada co najmniej jedno pomieszczenie.
  2. W żłobku i klubie dziecięcym zapewnia się dzieciom możliwość higienicznego spożywania posiłków.
  3. W żłobku i klubie dziecięcym zapewnia się miejsce na odpoczynek dla dzieci.

Jednak kluczową role w przedmiotowej sprawie odgrywają uregulowania z art. 25 ustawy o żłobkach. Zgodnie z tym przepisem:

„1. Żłobek oraz klub dziecięcy mogą być prowadzone w lokalu, który spełnia wymagania lokalowe i sanitarne zawarte w przepisach wydanych na podstawie ust. 3.

2. Spełnienie wymagań przeciwpożarowych potwierdza się decyzją komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej.

2a. Spełnienie wymagań sanitarno-lokalowych potwierdza się:

1) w przypadku żłobków – decyzją właściwego państwowego inspektora sanitarnego, określającą w szczególności maksymalną liczbę miejsc w żłobku;

2) w przypadku klubów dziecięcych – pozytywną opinią wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, określającą w szczególności maksymalną liczbę miejsc w klubie dziecięcym.

2b. Wydanie decyzji, o której mowa w ust. 2 i ust. 2a pkt 1, oraz wydanie opinii, o której mowa w ust. 2a pkt 2, następuje po zakończeniu robót budowlanych i uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego lub dokonaniu zawiadomienia o zakończeniu budowy, wobec którego organ nadzoru budowlanego w terminie nie wniósł sprzeciwu.

2c. Państwowy inspektor sanitarny, komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej i wójt, burmistrz lub prezydent miasta są zobowiązani do udzielania wyjaśnień oraz przekazywania wytycznych w sprawie warunków lokalowych i sanitarnych, jakie musi spełniać lokal, w którym ma być prowadzony żłobek lub klub dziecięcy.

3. Minister właściwy do spraw rodziny, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia, wymagania lokalowe i sanitarne jakie musi spełniać lokal, w którym ma być prowadzony żłobek lub klub dziecięcy, uwzględniając konieczność zapewnienia odpowiedniej jakości opieki sprawowanej nad dziećmi i warunków ochrony przeciwpożarowej oraz liczbę dzieci, nad którymi sprawowana jest opieka.”

Aktem wykonawczym jest Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lipca 2014 r. w sprawie wymagań lokalowych i sanitarnych, jakie musi spełniać lokal, w którym ma być prowadzony żłobek lub klub dziecięcy. Zgodnie z jego § 1:

„1. Lokal, w którym ma być prowadzony żłobek lub klub dziecięcy, znajduje się w budynku lub jego części, które spełniają wymagania określone w przepisach w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, oraz wymagania ochrony przeciwpożarowej dla kategorii zagrożenia ludzi ZL II, określone w przepisach dotyczących ochrony przeciwpożarowej, z tym że dopuszcza się spełnienie tych wymagań także w sposób określony w art. 6a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 736 i 1169).

2. Dopuszcza się prowadzenie żłobka lub klubu dziecięcego w lokalu znajdującym się w budynku lub jego części, które nie spełniają wymagań określonych w ust. 1, jeżeli lokal:

1) jest przeznaczony dla nie więcej niż 25 dzieci;

2) znajduje się na pierwszej kondygnacji nadziemnej budynku i stanowi zwarty zespół przylegających do siebie i powiązanych funkcjonalnie pomieszczeń przeznaczonych na prowadzenie żłobka lub klubu dziecięcego;

3) znajduje się w strefie pożarowej, w której elementy budynku są nierozprzestrzeniające ognia; wymaganie to nie dotyczy kondygnacji zlokalizowanych powyżej drugiej kondygnacji nadziemnej;

4) posiada co najmniej dwa wyjścia na zewnątrz, przy czym jednym z nich są drzwi wyjściowe z lokalu, a drugim – inne drzwi lub okno umożliwiające wyjście, w bezpieczny sposób, osób wykonujących pracę w żłobku lub klubie dziecięcym z dziećmi, bezpośrednio w bezpieczne miejsce na zewnątrz budynku;

5) został wyposażony w gaśnicę o skuteczności gaśniczej co najmniej 21 A, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach dotyczących ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, niezależnie od gaśnic zastosowanych w strefie pożarowej, w której znajduje się lokal.

3. W lokalu, o którym mowa w ust. 2, przejście ewakuacyjne z pomieszczenia przeznaczonego do przebywania dzieci, z wyłączeniem pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, do drzwi, o których mowa w ust. 2 pkt 4, prowadzi łącznie przez nie więcej niż dwa pomieszczenia, włączając w to pomieszczenie przeznaczone do przebywania dzieci, i posiada długość nieprzekraczającą:

1) 20 m lub

2) 40 m – w przypadku przejścia ewakuacyjnego prowadzącego do drzwi stanowiących wyjście ewakuacyjne z lokalu bezpośrednio w bezpieczne miejsce na zewnątrz budynku.

4. Elementy wykończenia wnętrz i wyposażenia stałego w lokalu, o którym mowa w ust. 2, i na drogach ewakuacyjnych z lokalu spełniają następujące warunki:

1) stałe elementy wyposażenia i wystroju wnętrz oraz okładziny ścienne i wykładziny podłogowe są co najmniej trudno zapalne i nie są intensywnie dymiące;

2) okładziny sufitów oraz sufity podwieszone są wykonane z materiałów niepalnych lub niezapalnych, niekapiących i nieodpadających pod wpływem ognia.

5. Strefa pożarowa, w której znajduje się lokal, o którym mowa w ust. 2, jest strefą pożarową określaną jako ZL, zgodnie z przepisami w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zlokalizowaną w obiekcie innym niż tymczasowy obiekt budowlany.

6. W strefie pożarowej, o której mowa w ust. 5, może występować inny lokal, w którym jest prowadzony żłobek, klub dziecięcy lub przedszkole w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59, 949 i 2203), jeżeli żłobek lub klub dziecięcy jest wydzielony od pozostałych lokali elementami budowlanymi o klasie odporności ogniowej co najmniej EI 30 oraz dla lokalu żłobka lub klubu dziecięcego są zapewnione niezależne warunki ewakuacji określone w ust. 2 pkt 4 i ust. 3.

7. W lokalu, o którym mowa w ust. 2, i na drogach ewakuacyjnych z tego lokalu są spełnione wymagania określone w przepisach dotyczących ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, właściwe dla kategorii zagrożenia ludzi tej strefy pożarowej, w której lokal i te drogi się znajdują, w szczególności nie występują w tym lokalu ani na tych drogach warunki techniczne będące podstawą do uznania budynku za zagrażający życiu ludzi.

8. Drogi ewakuacyjne z lokalu, o którym mowa w ust. 2, posiadają obudowę o klasie odporności ogniowej co najmniej EI 15, a wyjścia z pomieszczeń na te drogi są zamykane drzwiami; wymaganie dotyczące klasy odporności ogniowej nie dotyczy przypadków, w których z lokalu zapewniono dwie drogi ewakuacyjne, które się nie pokrywają ani nie krzyżują.”

Zgodnie z § 209 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie: Budynki oraz części budynków, stanowiące odrębne strefy pożarowe, określane jako ZL, zalicza się do jednej lub do więcej niż jedna spośród następujących kategorii zagrożenia ludzi:

1) ZL I – zawierające pomieszczenia przeznaczone do jednoczesnego przebywania ponad 50 osób niebędących ich stałymi użytkownikami, a nieprzeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się;

2) ZL II – przeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się, takie jak szpitale, żłobki, przedszkola, domy dla osób starszych;

3) ZL III – użyteczności publicznej, niezakwalifikowane do ZL I i ZL II;

4) ZL IV – mieszkalne;

5) ZL V – zamieszkania zbiorowego, niezakwalifikowane do ZL I i ZL II.

Zgodnie z ust. 5 strefy pożarowe zaliczone, z uwagi na przeznaczenie i sposób użytkowania, do więcej niż jednej kategorii zagrożenia ludzi, powinny spełniać wymagania określone dla każdej z tych kategorii.

Stosownie do art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.) przez zmianę sposobu użytkowania obiektów budowlanych rozumie się w szczególności podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Dokonując oceny we wskazanym wyżej zakresie, należy odnieść się nie tylko do przepisów szeroko rozumianego Prawa budowlanego, obejmującego m.in. przepisy wykonawcze określające warunki techniczne obiektów, warunki ich użytkowania, ale także do innych przepisów, w tym określających warunki sanitarne, zdrowotne, przeciwpożarowe czy ochrony środowiska. Prawidłowa wykładnia przepisu art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego prowadzi do wniosku, że zmiana sposobu użytkowania obiektu lub jego części sprowadza się głównie do potrzeby ustalenia, czy i w jakim stopniu podjęcie lub zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności, związanej z jego użytkowaniem, wpływa na zmianę wymagań stawianych obiektowi (lub jego części), związanych głównie z bezpieczeństwem jego dalszego użytkowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2017 r. II OSK 2155/15).

Podsumowując, zgodnie z rozporządzeniem dotyczącym warunków technicznych organizacji żłobków istnieje odstępstwo co do klasyfikacji pożarowej w przypadku żłobków do 25 dzieci. Jednak wyłączenie takie nie istnieje na gruncie innych aktów prawnych, jak np. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki mieszkalne. Dlatego też z uwagi na niespójność w przepisach opowiedzieć należy się za koniecznością zmiany przeznaczenia lokalu, w którym byłby organizowany żłobek. W przeciwnym wypadku sprawa zostawiona jest do oceny organom administracji publicznej, które mogą stwierdzić samowolę budowlaną oraz obciążać wysokimi opłatami legalizacyjnymi. Tym bardziej, że 23 lipca 2013 rok Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydało swoje stanowisko w kwestii konieczności dokonania zmiany przeznaczenia. W stanowisku tym powołano co prawna poprzednio obowiązujące rozporządzenia, ale również one zawierały odstępstwa w przypadku dzieci w liczbie do 15.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »

Podobne materiały

Sklep na działce przeznaczonej na działalność nieuciążliwą

Posiadam działkę 20-arową. Jest przeznaczona pod działalność nieuciążliwą. Czy mogę na niej postawić budynek – na parterze byłby sklep spożywczy,...

 

Budowa budynku gospodarczego do 35 m2

Planuję budowę budynku gospodarczego do 35 m 2 na działce budowlanej, na której obecnie znajduje się tylko dom. Zależy mi na usytuowaniu budynku 1-2...

 

Przekształcenie hali produkcji rolnej w halę produkcyjną

Jestem właścicielem firmy produkcyjnej. Szyjemy nośniki reklamowe – balony dmuchane, bramy startowe, namioty reklamowe. Posiadam nieruchomość, którą...

 

Czy muszę zgłosić zmianę użytkowania budynku?

Posiadam budynek gospodarczy zaklasyfikowany wg KŚT do podgrupy: budynki produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa, w którym niezawodowo...

 

Budowa fermy trzody chlewnej na gruncie rolnym

Czy muszę odrolnić grunt rolny kl. III pod budowę dużej fermy trzody chlewnej na gruncie rolnym?