Usługi budowlane bez uprawnień a PKD i ryczałt

Projekty budowlane a uprawnienia

Jeżeli działalność ma polegać na wykonywaniu projektów budowlanych w rozumieniu Prawa budowlanego, kluczowe nie jest PKD, lecz posiadanie uprawnień. Projektant wykonujący samodzielną funkcję techniczną w budownictwie powinien mieć odpowiednie uprawnienia budowlane oraz przynależność do właściwej izby samorządu zawodowego, jeżeli przepisy tego wymagają.

Osoba bez takich uprawnień nie powinna oferować usługi jako „wykonanie projektu budowlanego”, „sporządzenie projektu do pozwolenia na budowę”, „podpisanie projektu” ani „pracownia projektowa” w znaczeniu sugerującym samodzielne opracowanie dokumentacji wymaganej przez Prawo budowlane. Takie sformułowania mogą wprowadzać klientów w błąd i narażać przedsiębiorcę na spór cywilny, podatkowy albo administracyjny.

Możliwe są natomiast czynności pomocnicze, jeżeli faktycznie nie stanowią samodzielnego projektowania budowlanego. Mogą to być na przykład opracowania koncepcyjne, wizualizacje, inwentaryzacje, modelowanie, kosztorysy, zestawienia materiałowe albo przygotowanie dokumentacji pomocniczej dla inwestora lub dla uprawnionego projektanta. Trzeba jednak jasno opisać zakres usługi i wskazać, że dokumentacja wymagająca podpisu projektanta będzie opracowana lub zatwierdzona przez osobę uprawnioną.

Czy PKD 41.10.Z pozwala ominąć wymóg uprawnień?

Nie. Kod PKD opisuje rodzaj działalności gospodarczej dla celów ewidencyjnych i statystycznych, ale nie nadaje kwalifikacji zawodowych ani nie uchyla ograniczeń wynikających z Prawa budowlanego. Jeżeli konkretna czynność wymaga uprawnień, nie można jej legalnie wykonywać tylko dlatego, że wpisano inny kod PKD.

PKD 41.10.Z tradycyjnie odnosi się do realizacji projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków, rozumianej jako przedsięwzięcia organizacyjne, finansowe, techniczne i rzeczowe prowadzące do przygotowania lub budowy budynków, zwłaszcza w celu sprzedaży. Nie jest to typowy kod dla samodzielnej działalności architektonicznej lub inżynierskiej.

Jeżeli faktycznie wykonuje Pan prace związane z organizacją inwestycji, wykonawstwem, koordynacją albo przygotowaniem przedsięwzięcia budowlanego, PKD 41.10.Z może być rozważany. Jeżeli jednak faktyczna usługa polega na projektowaniu architektonicznym, konstrukcyjnym lub branżowym, właściwsze będą grupowania dotyczące działalności architektonicznej i inżynierskiej, przy czym samo wpisanie kodu nie zastąpi wymaganych uprawnień.

Przy rejestracji działalności warto sprawdzić aktualny słownik PKD w systemie CEIDG, ponieważ klasyfikacja może być obsługiwana według obowiązujących zasad i przepisów przejściowych. Dla podatków i odpowiedzialności zawodowej najważniejszy będzie jednak rzeczywisty zakres usług, a nie wyłącznie symbol PKD.

Jak bezpiecznie nazwać usługę bez uprawnień?

Nazwa usługi powinna odpowiadać temu, co przedsiębiorca rzeczywiście może wykonać. Bez uprawnień budowlanych bezpieczniejsze są określenia typu: „opracowanie koncepcji funkcjonalnej”, „wizualizacja inwestycji”, „model 3D”, „kosztorys pomocniczy”, „zestawienie materiałów”, „wsparcie techniczne inwestora” albo „opracowanie dokumentacji pomocniczej”.

Należy unikać nazw sugerujących, że klient otrzyma kompletny projekt budowlany gotowy do złożenia w urzędzie, jeżeli przedsiębiorca nie może go samodzielnie sporządzić i podpisać. Dotyczy to zwłaszcza opisów ofert, faktur, regulaminów sklepu, portfolio, strony internetowej oraz korespondencji z klientem.

Jeżeli usługa jest wykonywana na rzecz uprawnionego projektanta, warto w umowie wskazać, że przedsiębiorca wykonuje wyłącznie czynności pomocnicze, a odpowiedzialność projektowa i podpis należą do osoby posiadającej stosowne uprawnienia. Takie rozdzielenie zakresu prac ogranicza ryzyko sporu o to, czy przedsiębiorca świadczył usługę regulowaną.

Ryczałt 5,5% przy usługach budowlanych

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest dostępny dla przedsiębiorców, którzy spełniają warunki z ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym i nie podlegają wyłączeniom. Aktualnie limit przychodów uprawniający do ryczałtu wynosi 2 000 000 euro za poprzedni rok podatkowy, przeliczane według zasad określonych w ustawie.

Stawka 5,5% jest przewidziana między innymi dla przychodów z robót budowlanych. O tym, czy dana usługa jest robotą budowlaną, decyduje jej faktyczny charakter. Prawo budowlane rozumie roboty budowlane jako budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego.

Jeżeli więc przedsiębiorca rzeczywiście wykonuje roboty budowlane, prace wykonawcze albo czynności mieszczące się w tym zakresie, stawka 5,5% może być właściwa. Nie należy jednak automatycznie stosować tej stawki do usług projektowych, koncepcyjnych, architektonicznych, inżynierskich lub doradczych tylko dlatego, że są związane z budownictwem.

Usługi architektoniczne i inżynierskie, w tym usługi badań i analiz technicznych, są w ustawie ryczałtowej ujmowane odrębnie i co do zasady mogą podlegać stawce 14%. Dlatego przed wystawianiem faktur warto ustalić właściwe PKWiU, ponieważ dla ryczałtu ważniejsze jest PKWiU i realna treść świadczenia niż sam kod PKD wpisany w CEIDG.

Wybór ryczałtu i obowiązki ewidencyjne

Podatnik rozpoczynający działalność może wybrać ryczałt przez wskazanie tej formy opodatkowania we wniosku CEIDG albo przez złożenie właściwego oświadczenia naczelnikowi urzędu skarbowego. Co do zasady termin na wybór ryczałtu upływa do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnięto pierwszy przychód z działalności, a gdy pierwszy przychód osiągnięto w grudniu - do końca roku podatkowego.

Przychody z działalności gospodarczej są rozumiane zgodnie z zasadami właściwymi dla podatku dochodowego, w tym z regulacją dotyczącą przychodów z działalności, o której mowa w art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ryczałt jest liczony od przychodu, bez pomniejszania go o koszty uzyskania przychodów.

Przy działalności inwestycyjnej odrębnej analizy wymaga budowa domów na sprzedaż a podatki.

Jeżeli podatnik wykonuje kilka rodzajów czynności objętych różnymi stawkami ryczałtu, powinien prowadzić ewidencję przychodów w sposób pozwalający przypisać przychody do właściwych stawek. Gdy ewidencja nie pozwala ustalić, jaka część przychodu dotyczy danej działalności, może powstać ryzyko zastosowania niekorzystnej stawki przez organ podatkowy.

W razie wątpliwości co do klasyfikacji usługi można wystąpić o informację klasyfikacyjną do właściwych organów statystyki publicznej albo o interpretację indywidualną w zakresie skutków podatkowych. Interpretacja podatkowa nie zastąpi jednak prawidłowego ustalenia PKWiU, jeżeli opis usługi jest nieprecyzyjny.

Sprzedaż internetowa a PKD 47.91.Z

PKD 47.91.Z obejmuje sprzedaż detaliczną prowadzoną przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet, w tym sprzedaż towarów przez sklep internetowy lub platformę sprzedażową. Taki rodzaj działalności może być prowadzony obok usług budowlanych lub usług pomocniczych dla inwestorów.

Sprzedaż detaliczna towarów handlowych przez Internet może korzystać z ryczałtu według stawki 3%, jeżeli jest to działalność usługowa w zakresie handlu i nie występują ustawowe wyłączenia. Inaczej może być przy sprzedaży wyrobów własnych, produktów przetworzonych, usług cyfrowych, części samochodowych lub czynności, które nie są zwykłym handlem towarem.

Połączenie PKD 41.10.Z i PKD 47.91.Z w jednej działalności jest dopuszczalne, jeżeli rzeczywiście wykonuje Pan oba rodzaje czynności. Jednoosobowa działalność gospodarcza ma jeden wpis w CEIDG, ale może obejmować wiele kodów PKD i różne rodzaje przychodów.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie przychody można opodatkować jedną, najniższą stawką. Przychody z robót budowlanych mogą być opodatkowane według 5,5%, przychody ze sprzedaży internetowej towarów handlowych według 3%, a przychody z usług projektowych lub inżynierskich mogą wymagać innej stawki. Warunkiem jest rzetelne rozdzielenie przychodów w ewidencji.

Co wpisać na fakturze i w umowie?

Opis na fakturze i w umowie powinien być zgodny z rzeczywistością. Jeżeli przedsiębiorca nie ma uprawnień, nie powinien fakturować usługi jako „projekt budowlany”, jeśli faktycznie nie może samodzielnie wykonać dokumentacji projektowej wymaganej przez przepisy budowlane.

Lepszym rozwiązaniem jest opisanie konkretnej czynności, na przykład: „opracowanie wizualizacji koncepcyjnej”, „przygotowanie zestawienia materiałowego”, „kosztorys pomocniczy”, „model 3D”, „inwentaryzacja pomieszczeń” albo „koordynacja prac wykonawczych”. Jeżeli część prac wykonuje uprawniony projektant, warto wskazać to w umowie z klientem.

W praktyce podatkowej opis usługi ma znaczenie nie tylko dla odpowiedzialności wobec klienta, ale również dla prawidłowej stawki ryczałtu. Organ podatkowy może badać, co faktycznie zostało wykonane, a nie tylko jaki kod PKD widnieje w CEIDG.

FAQ

Czy student może założyć firmę związaną z budownictwem?

Tak, student może założyć jednoosobową działalność gospodarczą w branży budowlanej. Nie może jednak wykonywać czynności zastrzeżonych dla osób z uprawnieniami budowlanymi, jeżeli sam takich uprawnień nie posiada.

Czy PKD 41.10.Z pozwala wykonywać projekty budowlane?

Nie. PKD 41.10.Z nie nadaje prawa do sporządzania i podpisywania projektów budowlanych. Jeżeli dana czynność wymaga uprawnień, konieczne jest ich posiadanie niezależnie od wpisanego kodu PKD.

Jakiej nazwy usługi unikać bez uprawnień?

Należy unikać nazw sugerujących samodzielne projektowanie budowlane, takich jak „projekt budowlany”, „projekt do pozwolenia na budowę” czy „pracownia projektowa”, jeżeli przedsiębiorca nie ma uprawnień i nie zapewnia udziału osoby uprawnionej.

Czy usługi budowlane zawsze mają ryczałt 5,5%?

Nie. Stawka 5,5% dotyczy między innymi robót budowlanych, ale nie każda usługa związana z budownictwem jest robotą budowlaną. Usługi projektowe, architektoniczne, inżynierskie lub doradcze mogą podlegać innej stawce.

Czy sprzedaż internetową można łączyć z usługami budowlanymi?

Tak, można prowadzić sprzedaż internetową obok usług budowlanych w jednej działalności. Trzeba jednak prawidłowo rozdzielać przychody i stosować odpowiednie stawki ryczałtu do poszczególnych rodzajów działalności.

Czy można stosować jednocześnie ryczałt 3% i 5,5%?

Tak, jest to możliwe, jeżeli różne przychody faktycznie podlegają różnym stawkom i ewidencja pozwala je wyodrębnić. Przykładowo sprzedaż towarów przez Internet może być rozliczana inaczej niż roboty budowlane.

Podsumowanie

Bez uprawnień budowlanych nie należy prowadzić działalności jako samodzielna pracownia wykonująca projekty budowlane wymagane przez Prawo budowlane. Można natomiast rozważyć działalność pomocniczą, koncepcyjną, kosztorysową, wykonawczą albo handlową, o ile zakres usług jest opisany precyzyjnie i nie sugeruje kwalifikacji, których przedsiębiorca nie posiada.

PKD 41.10.Z nie jest sposobem na obejście wymogów zawodowych. Dla podatków równie ważne jest to, czy faktyczna usługa jest robotą budowlaną, usługą architektoniczną lub inżynierską, doradztwem, czy sprzedażą towarów. Od tego zależy właściwa stawka ryczałtu.

PKD 47.91.Z można połączyć z działalnością budowlaną, ale przy sprzedaży internetowej i usługach budowlanych trzeba prowadzić ewidencję pozwalającą przypisać przychody do stawek 3%, 5,5% lub innych właściwych stawek. W razie wątpliwości najlepiej uporządkować opis usług, umowy, faktury i klasyfikację przed rozpoczęciem działalności.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
2. Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - Dz.U. 1998 nr 144 poz. 930
3. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 418

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.