Przesunięcie ogrodzenia z pasa drogowego

Czy wykonawca drogi może wejść na działkę i przesunąć ogrodzenie?

Prace drogowe mogą wywołać również spór o wiatę przystankową przy ogrodzeniu, zwłaszcza gdy ogranicza dostęp do posesji albo budzi wątpliwości co do przebiegu granicy.

Wykonawca nie może samodzielnie przesuwać ogrodzenia tylko dlatego, że prowadzi roboty drogowe. Musi działać w granicach terenu, do którego inwestor drogowy ma tytuł prawny albo który został objęty właściwą decyzją. Jeżeli ogrodzenie stoi na prywatnym gruncie poza pasem drogowym, wejście na działkę i jego demontaż wymagają podstawy prawnej. Przed rozpoczęciem robót warto sprawdzić, jak wygląda wejście gminy na działkę przy budowie drogi.

Jeżeli chodzi o drogę wojewódzką, osobno omawiamy ogrodzenie przy drodze wojewódzkiej.

Właściciel powinien zażądać wskazania granicy pasa drogowego, numeru decyzji i zakresu robót. Ogólne zasady ustawiania ogrodzeń przy drodze opisuje poradnik ogrodzenie wzdłuż drogi gminnej.

Ogrodzenie jako obiekt budowlany

Ogrodzenie może być traktowane jako obiekt budowlany albo urządzenie budowlane w rozumieniu Prawa budowlanego. Ma to praktyczne znaczenie, ponieważ zarządca drogi nie powinien zastępować organu nadzoru budowlanego, jeżeli rzeczywistą treścią działania jest rozbiórka obiektu budowlanego.

Jeżeli ogrodzenie zostało wykonane niezgodnie z przepisami budowlanymi, sprawę może badać powiatowy inspektor nadzoru budowlanego. W określonych przypadkach przepisy Prawa budowlanego przewidują obowiązek zgłoszenia budowy ogrodzenia, zwłaszcza gdy przekracza ono określoną wysokość. Przy starszych ogrodzeniach znaczenie mają również dokumenty z okresu budowy, przebieg granicy, faktyczny sposób korzystania z gruntu oraz to, czy organ kiedykolwiek prowadził postępowanie w sprawie ogrodzenia.

Nie można więc automatycznie przyjąć, że skoro ogrodzenie stoi przy drodze, zarządca może je fizycznie usunąć bez decyzji i bez zawiadomienia właściciela. Właściciel powinien ustalić, czy chodzi o pas drogowy już stanowiący własność publiczną, czy o teren prywatny potrzebny dopiero do rozbudowy drogi.

Decyzja ZRID, wywłaszczenie i odszkodowanie za grunt

Przy rozbudowie drogi powiatowej często stosuje się przepisy ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. W praktyce najważniejsza jest decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, czyli decyzja ZRID. Jeżeli taka decyzja obejmuje część prywatnej działki, może ona powodować przejście własności tej części nieruchomości na podmiot publiczny oraz uruchamiać odrębne postępowanie odszkodowawcze.

Właściciel powinien ustalić, czy jego działka została objęta decyzją ZRID, jak oznaczono linie rozgraniczające inwestycję i czy wydano decyzję ustalającą odszkodowanie. Jeżeli decyzja ZRID istnieje, odszkodowanie za przejęty grunt ustala się w postępowaniu administracyjnym, zwykle na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego.

Jeżeli natomiast żadna decyzja nie obejmuje spornego pasa gruntu, a roboty wykonano na nieruchomości prywatnej, sprawa może dotyczyć bezprawnego naruszenia własności oraz szkody w majątku właściciela. W takiej sytuacji warto oddzielić dwa roszczenia: roszczenie o wyjaśnienie statusu gruntu i granicy oraz roszczenie pieniężne za zniszczenia.

Odszkodowanie za grunt, ogrodzenie i nasadzenia

Trzeba oddzielić odszkodowanie za przejęty grunt od naprawienia szkody w ogrodzeniu, roślinach i innych elementach zagospodarowania. Jeżeli nieruchomość została objęta decyzją drogową, zasady ustalenia odszkodowania wynikają z tej procedury. Jeżeli natomiast wykonawca zniszczył mienie poza zakresem decyzji, możliwe są odrębne roszczenia odszkodowawcze.

Przed rozpoczęciem robót warto sporządzić dokumentację fotograficzną, zinwentaryzować ogrodzenie i nasadzenia oraz pisemnie zgłosić zastrzeżenia inwestorowi i wykonawcy. Ułatwia to późniejsze wykazanie zakresu szkody.

Do kogo skierować pisma?

W pierwszej kolejności należy skierować pismo do zarządu powiatu jako zarządcy drogi powiatowej albo do jednostki wskazanej na tablicy informacyjnej inwestycji, z żądaniem przekazania dokumentów dotyczących robót. W piśmie warto poprosić o wskazanie numeru decyzji ZRID lub innej decyzji administracyjnej, mapy z liniami rozgraniczającymi, podstawy wejścia na teren oraz danych wykonawcy robót.

Jeżeli problem dotyczy rozbiórki lub legalności ogrodzenia jako obiektu budowlanego, właściwy może być powiatowy inspektor nadzoru budowlanego. Jeżeli spór dotyczy przebiegu granicy, potrzebna będzie dokumentacja geodezyjna, a czasem postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta.

Jeżeli organ prowadzi postępowanie i nie załatwia sprawy w terminie, można skorzystać z ponaglenia. Dopiero po wniesieniu ponaglenia możliwa jest skarga na bezczynność albo przewlekłość do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Nie jest to jednak typowa droga dochodzenia odszkodowania pieniężnego za zniszczone rośliny lub ogrodzenie, bo takie roszczenie często wymaga wezwania do zapłaty, a następnie ewentualnie postępowania cywilnego.

Jak uporządkować granice działki przed przekazaniem synowi?

Jeżeli właściciel chce przekazać działkę synowi i uniknąć sporów w przyszłości, powinien zadbać o dokumenty potwierdzające przebieg granic. Pierwszym krokiem jest uzyskanie aktualnego wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów, mapy ewidencyjnej, dokumentów z księgi wieczystej oraz ewentualnych decyzji drogowych dotyczących nieruchomości.

Jeżeli znaki graniczne istnieją, ale zostały przesunięte, zniszczone albo są niewidoczne, można zwrócić się do uprawnionego geodety o wznowienie znaków granicznych lub wyznaczenie punktów granicznych na podstawie dokumentacji. Jeżeli między właścicielem a zarządcą drogi istnieje rzeczywisty spór co do przebiegu granicy, właściwą procedurą może być rozgraniczenie nieruchomości.

Po uporządkowaniu granic warto dopilnować, aby stan prawny i stan ujawniony w ewidencji gruntów oraz księdze wieczystej były spójne. Jeżeli część działki została przejęta pod drogę, powinna być odpowiednio oznaczona, a właściciel powinien mieć dokument potwierdzający podstawę przejęcia i rozliczenie odszkodowania.

Jakie działania podjąć od razu?

Właściciel powinien działać pisemnie i równolegle zabezpieczać dowody. W praktyce warto:

• wezwać zarządcę drogi do wskazania podstawy prawnej wejścia na teren i przesunięcia ogrodzenia,
• zażądać kopii decyzji, map i protokołów dotyczących inwestycji,
• opisać zniszczone rośliny i elementy ogrodzenia oraz wykonać dokumentację fotograficzną,
• ustalić, kto jest inwestorem i wykonawcą robót,
• złożyć pisemne żądanie odszkodowania albo przywrócenia stanu poprzedniego,
• w razie sporu granicznego zlecić geodecie analizę dokumentów i rozważyć rozgraniczenie.

Jeżeli prace nadal trwają, w piśmie można zażądać wstrzymania działań na spornym fragmencie do czasu okazania podstawy prawnej i sporządzenia protokołu. W sytuacji nagłej warto zadbać o obecność świadków i nie podpisywać dokumentów, których skutków właściciel nie rozumie.

FAQ

Czy zarządca drogi może usunąć ogrodzenie bez decyzji?

Co do zasady powinien wykazać podstawę prawną działania. Jeżeli chodzi o przywrócenie pasa drogowego do stanu poprzedniego, ustawa o drogach publicznych przewiduje decyzję administracyjną. Jeżeli chodzi o rozbiórkę obiektu budowlanego, właściwy może być nadzór budowlany.

Czy należy się odszkodowanie za zniszczone krzewy i kwiaty?

Tak, jeżeli szkoda powstała bez podstawy prawnej albo w związku z działaniami, za które odpowiada zarządca, inwestor lub wykonawca. Trzeba jednak udokumentować rodzaj i wartość szkody oraz ustalić podmiot odpowiedzialny.

Co zrobić, gdy twierdzą, że ogrodzenie stoi w pasie drogowym?

Należy zażądać dokumentów: mapy, decyzji, numeru inwestycji i wskazania podstawy prawnej. Samo ustne twierdzenie pracownika lub wykonawcy nie przesądza jeszcze o przebiegu granicy ani o prawie do zniszczenia ogrodzenia.

Czy można zatrzymać prace na spornym fragmencie?

Można pisemnie wezwać do wstrzymania prac do czasu okazania podstawy prawnej i sporządzenia protokołu. W praktyce skuteczność zależy od dokumentów inwestycji, etapu robót i tego, czy teren został formalnie przejęty pod drogę.

Jak ustalić granicę działki przy drodze?

Najpierw warto zlecić geodecie analizę dokumentów oraz wznowienie znaków granicznych lub wyznaczenie punktów. Jeżeli istnieje spór co do granicy, można wszcząć postępowanie rozgraniczeniowe przed właściwym organem gminy.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji kluczowe jest ustalenie, czy sporny pas gruntu został formalnie objęty pasem drogowym lub decyzją dotyczącą inwestycji. Jeżeli właściciel nie otrzymał żadnego pisma, powinien zażądać dokumentów od zarządcy drogi i zabezpieczyć dowody zniszczeń. Dopiero po sprawdzeniu decyzji, map i przebiegu granicy można precyzyjnie ocenić, czy przysługuje odszkodowanie za grunt, ogrodzenie, krzewy i inne nasadzenia.

Równolegle warto uporządkować stan geodezyjny nieruchomości. Przy planowanym przekazaniu działki synowi szczególne znaczenie ma jasny przebieg granicy z drogą, zgodność dokumentów oraz posiadanie decyzji potwierdzających ewentualne przejęcie części gruntu pod drogę.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
2. Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - Dz.U. 1985 nr 14 poz. 60
3. Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - Dz.U. 2003 nr 80 poz. 721

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.