• Data: 2025-08-19 • Autor: Izabela Nowacka-Marzeion
Czy będąc rolnikiem, mogę się budować na działce rolnej? Chciałbym stworzyć zabudowę zagrodową na cele rolne. Czytałem na temat zabudowy zagrodowej na działce rolnej, ale nie wszystko jest dla mnie jasne. Proszę o przybliżenie tematu i w jaki sposób i na jakich zasadach mogę budować na działce rolnej.

Opracowanie planu miejscowego ma na celu umożliwienie zmiany dotychczasowego sposobu zagospodarowania terenu i przeznaczenie go pod zabudowę mieszkaniową.
Według aktualnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Y obejmującego interesujący Pana obszar – na wymienionej działce rolnej budować się Pan nie może, chyba że zachowa Pan status gruntu rolnego, a zabudowa nie zmieni charakteru gruntu rolnego i ogranicza się do zabudowy siedliskowej. To nie budzi wątpliwości po analizie zapisów planu. Plan dopuszcza zabudowę na terenach rolniczych tylko w obszarach oznaczonych RM, gdzie dopuszczono zabudowę mieszkaniową.
Jednak, jak wynika z treści uchwał, gmina obecnie zmienia plan zagospodarowania. Warto więc złożyć wniosek o zmianę charakteru użytkowania działki. W okresie od 2005 r. były zmiany, które dotyczyły pojedynczych działek, a więc skoro obecnie jest tworzony nowy plan na terenie gminy – warto złożyć wniosek o zmianę w zakresie Pana działki.
Plany zagospodarowania są aktualizowane raz na jakiś czas.
Zobacz też: Działka RM
Może Pan także powalczyć z gminą w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym – zawezwać gminę do „usunięcia naruszenia prawa”. O ile jest Pan rolnikiem. W skardze należy podnieść, iż wprowadzając zakaz zabudowy, gmina narusza prawo rolnika do rozwoju na własnym gruncie, budowy domu – siedliska. Sprawy tego typu mają powodzenie, ale dopiero na poziomie sądu administracyjnego, bowiem przy takim zakazie gmina musi wykazać ku temu ważne przyczyny. Aby poprzeć swoje twierdzenia, podaję kilka wyroków sądowych:
„Przeznaczenie terenu w ogólnym, miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy do trwałego użytkowania rolniczego, z równoczesnym dodaniem zastrzeżenia »bez prawa wznoszenia obiektów kubaturowych«, nie może być podstawą prawną odmowy udzielenia pozwolenia na budowę na tym terenie budynku gospodarczego związanego bezpośrednio z produkcją rolną” – wyrok NSA z 13.06.1985 r. (SA/Ka 172/85), ONSA 1985, nr 1, poz. 32 (Smoktunowicz E. Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kodeks postępowania administracyjnego. Warszawa, Białostockie Wydawnictwo Prawnicze „IUSTITIA” 1994, s. 174, l.p. 21).
„Budownictwo na terenach nie przeznaczonych na cele budowlane nie może zmieniać przeznaczenia tych terenów, wyrażonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Na terenie o odmiennym przeznaczeniu budownictwo jest dopuszczalne, jeżeli obiekt budowlany jest niezbędny dla racjonalnego wykorzystania terenu zgodnie z przeznaczeniem, albo dla jego właściwego zagospodarowania. Przeznaczenie więc terenu na cele rolnicze, choćby nawet było przewidziane miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego mającym moc powszechnie obowiązującą, nie uzasadnia odmowy udzielenia przez organ administracji architektoniczno-budowlanej pozwolenia na budowę rolniczych obiektów gospodarczych, ponieważ zgodnie z ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych tereny rolniczego budownictwa gospodarczego są gruntami rolnymi służącymi bezpośrednio celom produkcji rolnej. Wzniesienie na terenie o przeznaczeniu rolniczym obiektu budowlanego bezpośrednio służącego produkcji rolniczej nie zmienia przeznaczenia terenu nawet wówczas, gdy służy zapewnieniu odpowiednich warunków socjalno-bytowych osobom prowadzącym produkcję rolną” (wyroki NSA z 11.12.1981 r., I SA 2435/81; ONSA 1981, nr 2, poz. 131 i z 3.12.1981 r., SA/Kr 296/81; ONSA 1981, nr 2, poz. 120) (Siegień J. Prawo budowlane. Wzory pism z objaśnieniami. W-wa, Wydawnictwo C.H. Beck 2003, s. 17).
Podsumowując, chociaż z planu zagospodarowania wynika, że na tym terenie nie jest dopuszczalna zabudowa – jest to jednak możliwe, ale tylko wtedy, gdy inwestycja nie zmienia rolniczego charakteru tego terenu. Uważam także, że warto ubiegać się o zmiany w planie w zakresie Pańskiej działki.
Przeczytaj też: Zakaz zabudowy kubaturowej
Rolnik z Mazowsza odziedziczył działkę o powierzchni 1,5 ha. Chciał wznieść dom mieszkalny i stodołę, aby prowadzić gospodarstwo. Okazało się jednak, że w planie miejscowym jego teren oznaczono jako „R” – grunty rolne bez prawa zabudowy. Starosta odmówił wydania pozwolenia na budowę, mimo że mężczyzna był rolnikiem indywidualnym. Dopiero po kilku latach, gdy gmina uchwaliła nowy plan z dopuszczeniem zabudowy RM, mógł zrealizować inwestycję.
Na Podkarpaciu młode małżeństwo kupiło trzy hektary ziemi rolnej i chciało przenieść się z miasta, by rozpocząć hodowlę owiec. W miejscowym planie działka została przeznaczona pod zabudowę zagrodową, więc gmina nie robiła przeszkód. Inwestorzy uzyskali pozwolenie na budowę domu mieszkalnego i budynku gospodarczego, bo spełniali wymóg prowadzenia gospodarstwa rolnego. To pokazuje, że status rolnika i odpowiednie oznaczenie w planie pozwalają stosunkowo szybko przejść procedurę.
W województwie kujawsko-pomorskim inny właściciel ziemi miał działkę rolną zaledwie 0,7 ha. Chciał postawić na niej dom jednorodzinny, powołując się na przepisy o zabudowie zagrodowej. Organ administracji wskazał jednak, że nie spełnia warunków rolnika indywidualnego, bo gospodarstwo nie osiąga wymaganej powierzchni. Nie pomogły odwołania – sąd administracyjny potwierdził decyzję, uznając, że prawo do zabudowy zagrodowej przysługuje wyłącznie rolnikom prowadzącym gospodarstwo, a nie każdemu właścicielowi działki rolnej.
Zabudowa zagrodowa na działce rolnej jest możliwa, ale tylko wtedy, gdy właściciel ma status rolnika indywidualnego i miejscowy plan zagospodarowania przewiduje takie przeznaczenie terenu, zwykle oznaczone symbolem RM. W przeciwnym razie budowa domu lub budynków gospodarczych spotka się z odmową, a jedyną realną drogą pozostaje oczekiwanie na zmianę planu miejscowego lub złożenie wniosku o jego korektę. Kluczem jest więc zawsze zgodność inwestycji z planem i wykazanie, że faktycznie prowadzi się gospodarstwo rolne.
Jeśli zastanawiasz się, czy możesz wybudować dom lub zabudowę zagrodową na swojej działce rolnej i chcesz mieć pewność, jakie prawa Ci przysługują – skorzystaj z naszych porad prawnych online. Przeanalizujemy zapisy miejscowego planu zagospodarowania, sprawdzimy Twoje możliwości jako rolnika i wskażemy najkorzystniejsze rozwiązania. Odpowiedź otrzymasz szybko, bez wychodzenia z domu, w formie jasnej i praktycznej opinii prawnej.
1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
2. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95
3. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 1981 r., sygn. akt I SA 2435/81
4. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 1981 r., sygn. akt SA/Kr 296/81
5. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 1985 r. sygn. akt SA/Ka 172/85
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Izabela Nowacka-Marzeion
Magister prawa, absolwentka Wydziału Prawa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Doświadczenie zdobyła w ogólnopolskiej sieci kancelarii prawniczych, po czym podjęła samodzielną praktykę. Specjalizuje się w prawie cywilnym, rodzinnym, pracy oraz ubezpieczeń społecznych. Posiada bogate doświadczenie w procedurach administracyjnych, prawem budowlanym oraz postępowaniach cywilnych. Prywatnie interesuje się sukcesją i planowaniem spadkowym oraz zabezpieczeniem firm.
Zapytaj prawnika