Budowa fermy trzody chlewnej na gruncie rolnym

Czy trzeba odrolnić grunt klasy III pod fermę trzody?

W praktyce słowo „odrolnienie” obejmuje dwa różne zagadnienia: przeznaczenie gruntu na cele nierolnicze w planowaniu przestrzennym oraz wyłączenie gruntu z produkcji rolnej — por — przypadek ten opisuje porada budowa siedliska na działce rolnej. sytuację z porady budowa siedliska na działce rolnej. Przy budowie obiektów służących produkcji rolniczej nie zawsze dochodzi do któregokolwiek z tych skutków.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych gruntami rolnymi są także grunty pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu.

Jeżeli więc planowana chlewnia, magazyn pasz, zbiornik na gnojowicę lub inny obiekt ma służyć wyłącznie produkcji rolniczej i pozostaje funkcjonalnie związany z gospodarstwem rolnym, sam fakt budowy nie oznacza automatycznie wyłączenia gruntu z produkcji rolnej. Potwierdza to również orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym wskazuje się, że budowa obiektu rolniczego na gruncie rolnym nie musi oznaczać przeznaczenia gruntu na cele nierolnicze.

Inaczej może być, gdy inwestycja w rzeczywistości ma charakter przemysłowy, nie jest związana z gospodarstwem rolnym albo miejscowy plan przewiduje dla terenu inne ograniczenia. Wtedy konieczna jest dokładna analiza dokumentów planistycznych, klasyfikacji gruntu i sposobu prowadzenia inwestycji.

Plan miejscowy albo decyzja o warunkach zabudowy

Pierwszym dokumentem do sprawdzenia jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Jeżeli plan obowiązuje, inwestycja musi być z nim zgodna. Plan może dopuszczać zabudowę zagrodową, produkcję rolniczą lub obiekty inwentarskie, ale może też wprowadzać ograniczenia dotyczące obsady, uciążliwości, odległości, zieleni izolacyjnej albo lokalizacji obiektów.

Jeżeli planu miejscowego nie ma, co do zasady potrzebna będzie decyzja o warunkach zabudowy. Przy zabudowie zagrodowej stosuje się szczególne zasady. Art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewiduje wyjątek od wymogu tzw. dobrego sąsiedztwa, jeżeli powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie.

Nie każda ferma automatycznie korzysta jednak z tego ułatwienia. Organ bada, czy planowana zabudowa rzeczywiście jest zabudową zagrodową, czy pozostaje związana z gospodarstwem oraz czy nie narusza innych przepisów, w tym środowiskowych i budowlanych.

Decyzja środowiskowa przy dużej fermie trzody

Budowa dużej fermy trzody chlewnej często wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Obowiązek ten zależy przede wszystkim od maksymalnej możliwej obsady zwierząt wyrażonej w dużych jednostkach przeliczeniowych inwentarza, czyli DJP, oraz od lokalizacji inwestycji.

Zgodnie z aktualnym rozporządzeniem w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko chów lub hodowla zwierząt od określonych progów DJP może być przedsięwzięciem zawsze albo potencjalnie znacząco oddziałującym na środowisko. Dla przedsięwzięć zawsze znacząco oddziałujących co do zasady konieczny jest raport o oddziaływaniu na środowisko. Przy przedsięwzięciach potencjalnie znacząco oddziałujących organ najpierw ocenia, czy raport będzie potrzebny.

Przy trzodzie chlewnej do obliczeń stosuje się współczynniki DJP dla poszczególnych kategorii zwierząt, m.in. dla knurów, macior, warchlaków, prosiąt i tuczników. Liczy się maksymalna możliwa obsada, a nie tylko planowana obsada początkowa. Zaniżenie obsady we wniosku może później spowodować problemy przy kontroli albo rozbudowie fermy.

Pozwolenie na budowę i inne obowiązki inwestora

Po ustaleniu zgodności inwestycji z planem albo po uzyskaniu warunków zabudowy oraz wymaganej decyzji środowiskowej inwestor składa wniosek o pozwolenie na budowę. Projekt powinien obejmować nie tylko budynek inwentarski, lecz także infrastrukturę towarzyszącą, np. zbiorniki, płyty, instalacje, dojazdy, rozwiązania przeciwpożarowe i gospodarkę odchodami zwierzęcymi.

W zależności od skali fermy mogą dojść dodatkowe obowiązki, w szczególności z zakresu prawa wodnego, ochrony środowiska, wymagań weterynaryjnych, nawożenia oraz przeciwdziałania zanieczyszczeniom. Przy bardzo dużych instalacjach do intensywnego chowu świń może być potrzebne pozwolenie zintegrowane, zwłaszcza gdy obsada przekracza progi przewidziane dla instalacji przemysłowych.

Warto też pamiętać, że przepisy nie przewidują jednej uniwersalnej odległości każdej chlewni od zabudowy mieszkalnej. Odległości i ograniczenia mogą wynikać z planu miejscowego, decyzji środowiskowej, przepisów techniczno-budowlanych, warunków sanitarnych, ochrony wód oraz konkretnego oddziaływania zapachowego i hałasowego.

Podatki i działy specjalne produkcji rolnej

Chów i hodowla trzody chlewnej mieszczą się co do zasady w pojęciu działalności rolniczej, jeżeli polegają na wytwarzaniu produktów zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym z własnej hodowli albo chowu. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych wskazuje również minimalne okresy przetrzymywania zakupionych zwierząt, po których działalność może być traktowana jako rolnicza.

Niektóre rozmiary produkcji mogą jednak oznaczać działy specjalne produkcji rolnej. W przypadku trzody znaczenie mają progi określone w załączniku do przepisów podatkowych, w tym dotyczące tuczników, prosiąt i warchlaków. Przed rozpoczęciem inwestycji warto sprawdzić aktualne progi i sposób rozliczenia, ponieważ skutki podatkowe zależą od formy prowadzenia działalności i skali produkcji.

Co przygotować przed złożeniem wniosku?

Przed rozpoczęciem procedury inwestor powinien zebrać przede wszystkim wypis i wyrys z planu miejscowego albo informację o jego braku, dane o klasie i powierzchni gruntu, koncepcję obsady zwierząt, opis technologii chowu, sposób magazynowania nawozów naturalnych, dostęp do drogi publicznej oraz informacje o sąsiedniej zabudowie.

W sprawach spornych szczególnie ważne jest wykazanie, że obiekty są elementem gospodarstwa rolnego i służą produkcji rolniczej. Pomocne bywają dokumenty potwierdzające tytuł prawny do gruntów, strukturę gospodarstwa, planowaną produkcję, powiązanie z istniejącą działalnością rolną oraz sposób zagospodarowania odchodów zwierzęcych.

FAQ

Czy grunt klasy III zawsze trzeba odrolnić przed budową chlewni?

Nie zawsze. Jeżeli chlewnia wchodzi w skład gospodarstwa rolnego i służy wyłącznie produkcji rolniczej, grunt pod takim obiektem może nadal pozostawać gruntem rolnym. Trzeba jednak sprawdzić plan miejscowy, decyzję o warunkach zabudowy i przepisy środowiskowe.

Czy decyzja środowiskowa jest potrzebna dla każdej fermy trzody?

Nie dla każdej, ale przy większej obsadzie jest bardzo prawdopodobna. O obowiązku decyduje przede wszystkim maksymalna obsada w DJP oraz lokalizacja inwestycji. Przy przedsięwzięciach potencjalnie znacząco oddziałujących organ może zdecydować, czy potrzebny będzie raport środowiskowy.

Czy wystarczy pozwolenie na budowę?

Zwykle nie należy zaczynać od samego pozwolenia na budowę. Najpierw trzeba ustalić zgodność inwestycji z planem albo uzyskać warunki zabudowy, a jeżeli jest wymagana decyzja środowiskowa, powinna ona poprzedzać dalsze decyzje inwestycyjne.

Czy sąsiedzi mogą zablokować budowę fermy?

Sąsiedzi mogą brać udział w postępowaniach, jeżeli mają status strony, składać uwagi i odwołania. Sam sprzeciw sąsiadów nie przesądza sprawy, ale zarzuty dotyczące zapachu, hałasu, wód, transportu lub niezgodności z planem mogą wymagać wyjaśnienia przez inwestora i organ.

Czy duża ferma trzody jest nadal działalnością rolniczą?

Chów i hodowla zwierząt mogą być działalnością rolniczą, także przy większej skali. Skala ma jednak znaczenie dla procedur środowiskowych, podatków, wymagań technicznych i ewentualnych pozwoleń dodatkowych.

Podsumowanie

Budowa fermy trzody chlewnej na gruncie rolnym klasy III nie oznacza automatycznie konieczności odrolnienia działki. Kluczowe jest to, czy obiekt służy produkcji rolniczej i jest związany z gospodarstwem rolnym. Jednocześnie duża chlewnia wymaga starannego przygotowania formalnego: analizy planu miejscowego albo warunków zabudowy, ustalenia DJP, oceny obowiązków środowiskowych i przygotowania dokumentacji budowlanej.

Największe ryzyka pojawiają się wtedy, gdy inwestycja ma dużą skalę, znajduje się blisko zabudowy mieszkalnej, leży na obszarze wrażliwym środowiskowo albo nie ma jasnego związku z gospodarstwem rolnym. W takich sprawach warto uporządkować procedurę przed złożeniem pierwszego wniosku.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
2. Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - Dz.U. 2003 nr 80 poz. 717
3. Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego - Dz.U. 2003 nr 64 poz. 592
4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
5. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
6. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 295/17
7. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 866/12
8. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2012 r., sygn. akt II OW 65/12

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.