Odśnieżanie drogi wewnętrznej i przekazanie gminie

Czy gmina ma obowiązek odśnieżać drogę wewnętrzną?

Jeżeli opisana droga jest drogą wewnętrzną położoną na prywatnej nieruchomości, gmina co do zasady nie ma obowiązku jej odśnieżania. Obowiązki zarządcy drogi publicznej dotyczą dróg publicznych, czyli dróg zaliczonych do jednej z kategorii przewidzianych w ustawie o drogach publicznych.

Droga wewnętrzna działa inaczej. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o drogach publicznych budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należą do zarządcy terenu, na którym droga jest zlokalizowana, a gdy takiego zarządcy nie ma - do właściciela tego terenu.

Odśnieżanie mieści się w praktycznym pojęciu utrzymania drogi, ponieważ służy zachowaniu przejezdności i bezpieczeństwa korzystania z dojazdu. Jeżeli więc droga jest współwłasnością właścicieli działek, ciężar zorganizowania i sfinansowania odśnieżania powinien być uregulowany między współwłaścicielami.

Można oczywiście zwrócić się do gminy z pytaniem, czy jej jednostka organizacyjna albo spółka komunalna może odpłatnie wykonać usługę odśnieżania. Nie jest to jednak roszczenie wobec gminy. Gmina może odmówić, zwłaszcza gdy chodzi o stałe finansowanie utrzymania prywatnej drogi ze środków publicznych.

Kto decyduje o odśnieżaniu przy współwłasności drogi?

Jeżeli jest Pan współwłaścicielem drogi w udziale 2/9, to nie oznacza, że przysługuje Panu własność określonego fizycznego fragmentu drogi. Współwłasność w częściach ułamkowych obejmuje całą rzecz wspólną. Udział określa zakres praw i obowiązków, ale nie wydziela konkretnego odcinka nawierzchni.

W sprawach zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli liczona według wielkości udziałów. Do takich spraw może należeć zawarcie umowy z firmą odśnieżającą, ustalenie harmonogramu prac albo podział bieżących kosztów utrzymania drogi.

Jeżeli nie ma zgody większości, każdy współwłaściciel może żądać upoważnienia sądu do dokonania czynności zwykłego zarządu. Jeżeli natomiast czynność przekracza zwykły zarząd, na przykład dotyczy rozporządzenia nieruchomością, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, a przy jej braku współwłaściciele mający co najmniej połowę udziałów mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd.

W praktyce najlepiej sporządzić pisemne porozumienie współwłaścicieli drogi. Powinno ono wskazywać, kto zamawia odśnieżanie, według jakich zasad rozlicza koszty, jak postępować przy intensywnych opadach oraz czy właściciele kolejnych sprzedawanych działek będą przystępować do tego porozumienia.

Czy można samemu odśnieżać drogę albo zamówić usługę?

Co do zasady współwłaściciel może korzystać z rzeczy wspólnej w zakresie dającym się pogodzić z korzystaniem przez pozostałych współwłaścicieli. Jeżeli więc odśnieżenie drogi jest potrzebne do dojazdu do domu i nie narusza praw innych osób, samo wykonanie takich prac zwykle nie powinno być traktowane jako bezprawne.

Inaczej wygląda kwestia kosztów. Jeżeli zamówi Pan odśnieżanie bez uprzedniego porozumienia, może powstać spór, czy pozostali współwłaściciele muszą zwrócić część wydatków. Bezpieczniej jest uzyskać zgodę większości udziałów albo zawrzeć umowę określającą podział kosztów. W sytuacjach nagłych znaczenie mogą mieć przepisy o czynnościach zachowawczych, ale nie zastępują one stałego systemu zarządzania drogą.

Czy można przekazać gminie tylko pierwszy odcinek drogi?

Nie można jednostronnie przekazać gminie fizycznego odcinka drogi, jeżeli cała droga stanowi jedną nieruchomość objętą współwłasnością. Udział 2/9 nie daje prawa do samodzielnego rozporządzania konkretnymi 150 metrami albo wybraną częścią pasa drogowego.

Może Pan rozporządzać swoim udziałem, na przykład sprzedać go albo darować, ale samo przeniesienie udziału na gminę wymaga zgody gminy i formy aktu notarialnego. Taka czynność nie spowoduje automatycznie, że droga stanie się drogą gminną ani że gmina zacznie ją utrzymywać jak drogę publiczną.

Jeżeli miałoby dojść do przekazania konkretnego odcinka, w pierwszej kolejności trzeba sprawdzić stan księgi wieczystej, ewidencji gruntów i przebieg działki drogowej. Niekiedy konieczny byłby podział geodezyjny i uregulowanie dostępu do pozostałej części drogi. Przy współwłasności rozporządzenie nieruchomością lub jej wydzieloną częścią wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli albo zastępczego rozstrzygnięcia sądu w przypadkach przewidzianych w art. 199 Kodeksu cywilnego.

Jak wygląda przejęcie drogi przez gminę?

Przejęcie drogi przez gminę jest możliwe tylko wtedy, gdy gmina chce ją nabyć. Właściciele lub współwłaściciele nie mogą zmusić gminy do przyjęcia prywatnej drogi, zwłaszcza gdy jej utrzymanie generowałoby koszty dla budżetu.

W praktyce kolejność działań powinna być następująca:

• ustalić dokładny stan prawny drogi, numery działek, udziały i księgę wieczystą,
• zapytać gminę pisemnie, czy jest zainteresowana nabyciem drogi lub udziałów w drodze,
• uzyskać stanowisko pozostałych współwłaścicieli,
• w razie potrzeby przygotować podział geodezyjny albo projekt umowy,
• jeżeli brakuje wymaganej zgody współwłaścicieli - rozważyć wniosek do sądu, o ile spełnione są przesłanki z Kodeksu cywilnego.

Nawet po nabyciu nieruchomości przez gminę droga nie zawsze od razu staje się drogą publiczną. Zaliczenie drogi do kategorii dróg gminnych wymaga odrębnych działań w trybie ustawy o drogach publicznych. Do czasu formalnego uregulowania statusu droga może nadal funkcjonować jako droga wewnętrzna.

Co zrobić, gdy gmina odmawia odśnieżania?

Jeżeli gmina odmawia odśnieżania, a droga pozostaje wewnętrzna i prywatna, zasadniczo nie ma skutecznej podstawy do przymuszenia jej do finansowania tych prac. Warto wtedy skoncentrować się na rozwiązaniu organizacyjnym między współwłaścicielami.

Dobrym rozwiązaniem jest uchwała lub porozumienie współwłaścicieli obejmujące:

• wybór osoby odpowiedzialnej za kontakt z wykonawcą,
• zasady ponoszenia kosztów według udziałów albo według innego uzgodnionego klucza,
• minimalny standard odśnieżania, na przykład odśnieżanie po opadach przekraczających określony poziom,
• zasady dopisywania nowych właścicieli działek do systemu rozliczeń,
• postępowanie w razie zaległości w płatnościach.

Jeżeli właściciel sprzedaje kolejne działki położone za Pana nieruchomością, warto zadbać, aby nabywcy mieli jasno uregulowany udział w drodze i obowiązek partycypowania w kosztach jej utrzymania. Brak takich ustaleń często prowadzi do sporów po zasiedleniu kolejnych nieruchomości.

FAQ

Czy gmina musi odśnieżać drogę wewnętrzną?

Nie, jeżeli droga nie jest drogą publiczną i nie znajduje się w zarządzie gminy. Utrzymanie drogi wewnętrznej należy do zarządcy terenu, a w razie jego braku do właściciela lub współwłaścicieli.

Czy mogę zapłacić gminie za odśnieżenie prywatnej drogi?

Można zapytać o taką możliwość, ale gmina nie ma obowiązku zawarcia umowy. Jeżeli usługa miałaby być wykonana, powinna mieć legalną podstawę, być odpłatna i nie może oznaczać finansowania prywatnego dojazdu z budżetu gminy bez podstawy prawnej.

Czy udział 2/9 pozwala mi dysponować pierwszym odcinkiem drogi?

Nie. Udział 2/9 oznacza udział w całej nieruchomości drogowej, a nie własność konkretnego odcinka. Nie można samodzielnie przekazać gminie fizycznej części drogi, jeżeli cała działka jest współwłasnością.

Czy mogę oddać gminie sam swój udział w drodze?

Teoretycznie współwłaściciel może rozporządzać swoim udziałem, ale gmina musi chcieć go nabyć, a przeniesienie własności nieruchomości wymaga aktu notarialnego. Trzeba też zadbać, aby nie utracić prawidłowego dostępu do własnej działki.

Czy sąd może zastąpić zgodę współwłaścicieli?

W określonych sytuacjach tak. Przy czynnościach przekraczających zwykły zarząd z żądaniem mogą wystąpić współwłaściciele mający co najmniej połowę udziałów. Przy czynnościach zwykłego zarządu, gdy brakuje zgody większości, każdy współwłaściciel może żądać upoważnienia sądu do dokonania czynności.

Czy przejęcie drogi przez gminę automatycznie zmienia ją w drogę publiczną?

Nie zawsze. Nabycie nieruchomości przez gminę i formalne zaliczenie drogi do kategorii drogi gminnej to odrębne kwestie. Do czasu odpowiedniego uregulowania droga może nadal funkcjonować jako droga wewnętrzna.

Źródła

• Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
• Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
• Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
• Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.