Uniemożliwienie dostępu do działki i wyznaczenie drogi koniecznej

Usunięcie nieformalnego wejścia na działkę

Jak wynika z opisu, korzystała Pani z nieformalnej zgody na przejazd cudzą działką. Obecnie działka zmieniła właściciela, a Pani została pozbawiona dojazdu.

Zgodnie z art. 222 § 1 Kodeksu cywilnego: „właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą”.

Wskazać przy tym należy, iż ze względu na nieodpłatny charakter użyczenia obowiązki i ograniczenia biorącego rzecz w używanie zostały określone bardzo szeroko. Wzmacniają one wyraźnie pozycję użyczającego, czego wyrazem jest także specjalny sposób ochrony jego interesów, polegający na możności żądania zwrotu rzeczy przed upływem terminu użyczenia, nawet w z powodów sytuacji gdy umowa została zawarta na czas oznaczony, jeżeli rzecz stała się potrzebna użyczającemu nieprzewidzianych w chwili zawarcia umowy (art. 716 in fine).

Zobacz też: Droga konieczna szerokość

Umowa użyczenia – drogi i wjazdu

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą może wypływać z rozmaitych stosunków prawnych, w tym stosunków o charakterze rzeczowym, takich jak np. użytkowanie, służebność, zastaw czy spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. W grę wchodzą również stosunki obligacyjne, takie jak najem, dzierżawa, użyczenie czy leasing (por. np. wyrok SN z 24.11.2005 r., sygn. akt IV CK 239/05). Jak wskazano wyżej, sąd uznał, iż strony łączyła umowa podobna do użyczenia, przy czym nie określono czasu na jaki została zawarta. Jeżeli umowa użyczenia została zawarta na czas nieoznaczony, użyczenie się kończy, jeżeli biorący uczynił z rzeczy użytek odpowiadający umowie bądź też upłynął czas, w którym mógł taki użytek uczynić. Brak wskazania w umowie terminu, na jaki umowa została zawarta, przy jednoznacznym określeniu celu, dla którego rzecz została oddana do korzystania, rodzi domniemanie o oznaczonym czasie trwania stosunku, poprzez zdarzenie, jakim jest przeznaczenie jego przedmiotu. W braku oznaczenia w sposób wyraźny lub dorozumiany czasu trwania umowy użyczenia przyjąć należy, że umowa ta, z uwagi na ciągły charakter zobowiązania, wygasa, ilekroć stosunek ten zostanie wypowiedziany przez użyczającego.

Własność jest prawem bezwzględnym, nieograniczonym w czasie i użytecznym w stosunku do każdej osoby władającej rzeczą bez uprawnienia skutkującego wobec właściciela. Jest więc oczywiste, że jeżeli pozwani wywodzili swój tytuł do dokonywania naruszeń własności jedynie z posiadania, to stan ten nie mógł wyprzedzać roszczenia windykacyjnego. Posiadanie nieruchomości, aby nie było bezprawne, musi mieć swoją podstawę wynikającą ze stosunku zobowiązaniowego lub prawnorzeczowego. Stan faktyczny nie jest zaś uprawnieniem, na które można by się skutecznie powoływać w procesie negatoryjnym. Orzeczenie w przedmiocie ochrony posiadania stwierdza jedynie stan faktyczny, a nie prawo do przedmiotu posiadania.

Służebność możecie ustanowić umownie lub sądownie. Może są podstawy, aby można było stwierdzić zasiedzenie służebności. Ale to wymaga ostrożności i analizy stanu faktycznego.

Ustanowienie służebności przejazdu

Na chwilę obecną należałoby – aby utrzymać przejazd – skierować sprawę do sądu o ustanowienie służebności przejazdu przez działkę albo zasiedzenie służebności. Razem z pozwem należy skierować żądanie zabezpieczenia roszczenia poprzez umożliwienie korzystania z przejazdu na czas trwania postępowania.

Zgodnie z art. 730 1 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego roszczenie powinno być uprawdopodobnione. W zażaleniu podniesiono brak legitymacji wnioskodawcy do wystąpienia z takim roszczeniem. Odnosi się to bezpośrednio do uprawdopodobnienia okoliczności związanych z jego legitymacją.

Zgodnie z art. 744 tylko w przypadku prawomocnego zwrotu albo odrzucenia pozwu lub wniosku, oddalenia powództwa lub wniosku albo umorzenia postępowania, zabezpieczenie upada. Oznacza to, iż dopiero w przypadku wykluczenia z obrotu prawnego przedmiotowego orzeczenia bank nie będzie musiał go respektować i znosić okoliczności korzystania ze szlaku przez właścicieli działek uprawnionych według ww. postanowienia o zabezpieczeniu.

Oznaczając zgodnie z art. 862 § 1 sposób i zakres zabezpieczenia, powinien ze szczególną dokładnością rozważyć konieczny zakres zabezpieczenia wynikający z faktu, że ma ono zmierzać jedynie do odwrócenia szkody, a nie do zaspokojenia roszczenia.

Od tej chwili postanowienie to ma natomiast skutek hamujący względem jej żądania, o jakim stanowi art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego (por. np. wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. III Ca 52/16).

Treść służebności gruntowej

W odniesieniu do zasiedzenia służebności gruntowej wskazać należy, że posiadanie warunkujące uwzględnienie żądania stwierdzenia jej nabycia w drodze zasiedzenia musi polegać na sprawowaniu władztwa nad nieruchomością w sposób charakterystyczny dla służebności gruntowej. Treść służebności gruntowej określa natomiast art. 285 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym – nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).

Jeśli utwardziła Pani dojazd do działki i użytkowała go przez 30 lat, można wnioskować o stwierdzenie zasiedzenia służebności.

W innym wypadku pozostaje skierowanie sprawy o ustanowienie służebności.

Sądem właściwym jest sąd rejonowy, ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Stronami postępowania jest Pani oraz właściciel działki sąsiedniej, przez którą służebność ma przechodzić.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2005 r., sygn. akt IV CK 239/05
4. Wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. III Ca 52/16

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.