• Data: 2025-08-19 • Autor: Izabela Nowacka-Marzeion
Chciałabym wybudować budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący. Jest już decyzja o warunkach zabudowy. Szerokość działki w najwęższym miejscu wynosi 22 m, a projektowany budynek ma mieć 14,40 m. Jakie warunki przeciwpożarowe muszą być spełnione, aby zbliżyć się do sąsiednich budynków – granic działki? Jakie są odstępstwa? Zależy mi, aby zmniejszyć wymaganą odległość o 50% (ściana REI60) oraz zmieścić ten budynek na działce. Proszę o objaśnienie przepisów, z jakich możemy skorzystać, aby zmniejszyć wymagane odległości. [dołączam dokumentację]

W przepisie § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych ustanowiono ogólną zasadę sytuowania budynków na działce budowlanej, tj. 4 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę granicy i 3 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę granicy, przy czym prawodawca jednocześnie zastrzegł, iż zasada ta doznaje pewnych wyjątków, a czyni to m.in. w § 12 ust. 3 pkt 1 tego rozporządzenia. Przepis ten umożliwia sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m, tylko w przypadku spełnienia łącznie wszystkich przesłanek ustanowionych w tym przepisie. Wyjaśniono, że do przesłanek ustanowionych w § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia należy zachowanie zgodności zamierzenia inwestycyjnego z § 13, § 60 i § 271-273 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych oraz przepisami odrębnymi. Tym samym dla zastosowania § 12 ust. 3 pkt 1 omawianego rozporządzenia w danej sprawie nie jest wystarczające stwierdzenie, że działka inwestora ma szerokość mniejszą niż 16 m, lecz konieczne jest stwierdzenie, że nie sprzeciwiają się temu § 13, § 60 i § 271-273 rozporządzenia i przepisy odrębne.
Stosownie do § 271 ust. 1 odległość między zewnętrznymi ścianami budynków mieszkalnych niebędącymi ścianami oddzielenia przeciwpożarowego powinna wynieść 8 m. A contrario, jeżeli ściany zewnętrzne sąsiednich budynków spełniają normy ścian oddzielenia przeciwpożarowego, unormowania tego nie stosuje się. Potwierdza to § 272 ust. 3 rozporządzenia, który stanowi, że budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5.
W przypadku zastosowania w obu budynkach elementów ścian i przekrycia dachu nierozprzestrzeniających ognia odległość pomiędzy tymi budynkami winna wynosić nie mniej niż 8 m. W przypadku, gdy projektowany budynek posiada ściany i przekrycie dachu nierozprzestrzeniające ogień, a istniejący na sąsiedniej działce nie spełnia tych warunków, odległość pomiędzy tymi budynkami winna być powiększona o 50%, czyli do 12 m. W przypadku, gdyby oba budynki nie posiadały otworów ani w ścianach, ani dachach w pasie terenu określonego w ust.1 i 2, możliwe jest zmniejszenie wymaganej odległości o 25%.
Jeśli działka ma więcej niż 16 m szerokości, nie ma możliwości zbliżenia się na odległość mniejszą niż 3 m ścianą bez okien, albo 4 m ścianą z oknami, przy zachowaniu przepisów p-poż. w zakresie odległości między budynkami na sąsiednich działkach, tj. klasą odporności ogniowej.
Zobacz też: Odległości między budynkami
Jest też opcja wyjątkowa – uzyskanie zgody na odstępstwo od ww. warunków technicznych. Wniosek o odstępstwo od przepisów technicznych należy złożyć do organu, który jest właściwy w sprawie pozwolenia na budowę. Do wniosku należy dołączyć:
a. charakterystykę obiektu oraz, w miarę potrzeby, projekt zagospodarowania działki lub terenu, a jeżeli odstępstwo mogłoby mieć wpływ na środowisko lub nieruchomości sąsiednie – również projekty zagospodarowania tych nieruchomości, z uwzględnieniem istniejącej i projektowanej zabudowy;
b. szczegółowe uzasadnienie konieczności wprowadzenia odstępstwa;
c. propozycje rozwiązań zamiennych.
Organ przekaże wniosek do właściwego ministra, ale ostateczna decyzja należy do organu wydającego pozwolenie.
Przeczytaj też: Odstępstwo od odległości od granicy działki
Na jednej z podmiejskich działek inwestor chciał postawić dom jednorodzinny na wąskiej parceli sąsiadującej z budynkiem sprzed kilkudziesięciu lat. Okazało się, że zgodnie z przepisami musiałby odsunąć ścianę swojego domu aż o cztery metry, co praktycznie uniemożliwiało zaplanowany układ pomieszczeń. Rozwiązaniem okazało się przygotowanie projektu ściany oddzielenia przeciwpożarowego i wystąpienie do organu o zgodę na odstępstwo, dzięki czemu inwestycja mogła dojść do skutku bez utraty funkcjonalności budynku.
W centrum miasta właściciel narożnej działki o szerokości 15 metrów postanowił wybudować niewielki segment mieszkalny. Z powodu ciasnej zabudowy ulicy i sąsiednich kamienic inwestycja wydawała się niemożliwa. Dopiero zastosowanie przepisów pozwalających na sytuowanie budynku w granicy w przypadku działek węższych niż 16 metrów dało szansę na realizację planu. Projektant uwzględnił wymogi nasłonecznienia i ochrony przeciwpożarowej, a starosta zatwierdził projekt.
Na działce rekreacyjnej w pobliżu jeziora właściciel planował postawienie domu letniskowego. Budynek sąsiada stał bardzo blisko granicy i nie spełniał współczesnych wymogów dotyczących ścian nierozprzestrzeniających ognia. Z tego powodu konieczne było zachowanie odległości aż 12 metrów między domami. W praktyce oznaczało to znaczące ograniczenie powierzchni do zabudowy i zmianę koncepcji projektu. Inwestor, nie chcąc rezygnować z planów, zdecydował się przygotować dokumentację dla odstępstwa, wskazując dodatkowe zabezpieczenia przeciwpożarowe, jak ściana REI 60 i dach nierozprzestrzeniający ognia.
Zasady sytuowania budynków na działce są dość rygorystyczne, a możliwość zbliżenia się do granicy zależy nie tylko od szerokości parceli, ale także od spełnienia wymogów przeciwpożarowych. W praktyce najczęściej obowiązuje zachowanie odległości 3 lub 4 metrów, a każda próba większego zbliżenia wymaga zastosowania ścian oddzielenia przeciwpożarowego bądź uzyskania formalnego odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych. Warto więc na etapie planowania inwestycji przeanalizować dostępne rozwiązania i zawczasu sprawdzić, czy projekt domu da się pogodzić z wymogami prawa, czy też konieczne będzie wystąpienie o zgodę na wyjątek.
Jeśli stoisz przed podobnym problemem i zastanawiasz się, jak przepisy budowlane mają zastosowanie w Twojej sprawie, skorzystaj z porad prawnych online. Wystarczy, że opiszesz swoją sytuację i dołączysz dokumenty, a otrzymasz rzetelną i szybką odpowiedź prawnika, dostosowaną do Twoich potrzeb. Dzięki temu unikniesz błędów na etapie planowania inwestycji i zyskasz pewność, jakie rozwiązania prawne możesz zastosować, aby bezpiecznie i zgodnie z prawem zrealizować swój projekt.
1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Izabela Nowacka-Marzeion
Magister prawa, absolwentka Wydziału Prawa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Doświadczenie zdobyła w ogólnopolskiej sieci kancelarii prawniczych, po czym podjęła samodzielną praktykę. Specjalizuje się w prawie cywilnym, rodzinnym, pracy oraz ubezpieczeń społecznych. Posiada bogate doświadczenie w procedurach administracyjnych, prawem budowlanym oraz postępowaniach cywilnych. Prywatnie interesuje się sukcesją i planowaniem spadkowym oraz zabezpieczeniem firm.
Zapytaj prawnika