Najważniejsze:
  • Mała wspólnota w rozumieniu art. 19 ustawy o własności lokali obejmuje nieruchomość, w której łączna liczba lokali wyodrębnionych i niewyodrębnionych, należących nadal do dotychczasowego właściciela, nie przekracza trzech. Nie chodzi o liczbę osób.
  • Trwała budowa garażu na wspólnym gruncie co do zasady przekracza zwykły zarząd i wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli zgodnie z art. 199 Kodeksu cywilnego.
  • W razie braku jednomyślności współwłaściciele posiadający łącznie co najmniej połowę udziałów mogą wystąpić o rozstrzygnięcie sądu. Sąd nie ma jednak obowiązku zaakceptowania inwestycji.
  • Istniejące garaże sąsiadów oraz wcześniejszy podział gruntu do korzystania mogą mieć znaczenie dla sprawy, lecz nie przyznają automatycznie prawa do budowy kolejnego garażu.
  • Garaż wolno stojący o powierzchni zabudowy do 35 m² może podlegać zgłoszeniu, ale trzeba sprawdzić również limit obiektów na działce, przepisy planistyczne, warunki techniczne i prawo do dysponowania gruntem.

Mała wspólnota mieszkaniowa a zarząd wspólnym gruntem

W opisanej sytuacji pierwszym krokiem jest ustalenie, czy rzeczywiście mamy do czynienia z małą wspólnotą mieszkaniową. Art. 19 ustawy o własności lokali przewiduje, że jeżeli liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych, należących nadal do dotychczasowego właściciela, nie jest większa niż trzy, do zarządu nieruchomością wspólną odpowiednio stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności.

Nie decyduje więc sama liczba rodzin ani właścicieli, lecz liczba lokali wskazana w ustawie. Jeżeli w budynku są trzy lokale, co do zasady stosuje się zasady zarządu właściwe dla małej wspólnoty. Jeżeli lokali jest więcej niż trzy, zastosowanie mają przede wszystkim regulacje ustawy o własności lokali dotyczące zarządu nieruchomością wspólną, w tym podejmowania uchwał.

Grunt, ogród, podjazd i miejsca służące wszystkim właścicielom lokali zwykle stanowią część nieruchomości wspólnej. Zgodnie z art. 3 ustawy o własności lokali właściciel lokalu ma udział w nieruchomości wspólnej, ale nie oznacza to, że określony fragment działki jest jego wyłączną własnością.

Przed podjęciem decyzji trzeba sprawdzić księgę wieczystą, dokumenty wyodrębnienia lokali, wysokość udziałów oraz ewentualne umowy określające sposób zarządu i korzystania z nieruchomości. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy garaż ma stanąć w miejscu od lat użytkowanym wyłącznie przez jednego z właścicieli.

Czy na budowę garażu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli?

W typowej sytuacji budowa trwałego garażu na wspólnym gruncie jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Nie jest to zwykła bieżąca czynność utrzymaniowa, lecz ingerencja w sposób korzystania z nieruchomości wspólnej, często połączona ze zmianą zagospodarowania ogrodu, podjazdu lub miejsc parkingowych.

Art. 199 Kodeksu cywilnego wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli na rozporządzanie rzeczą wspólną oraz inne czynności przekraczające zwykły zarząd. W przypadku nowego, trwałego garażu sama zgoda większości właścicieli nie jest więc co do zasady wystarczająca.

Inaczej należy oceniać czynności zwykłego zarządu, takie jak niektóre bieżące naprawy czy prace związane z utrzymaniem nieruchomości. Wówczas zastosowanie może mieć art. 201 Kodeksu cywilnego, przewidujący zgodę większości współwłaścicieli, obliczaną według udziałów na podstawie art. 204 Kodeksu cywilnego. Nie oznacza to jednak, że budowę nowego garażu można zakwalifikować jako zwykły zarząd tylko dlatego, że obiekt jest niewielki.

Znaczenie mają rodzaj konstrukcji, jej trwałość, sposób posadowienia, powierzchnia zajętego gruntu, wpływ na dojazd i możliwość dalszego korzystania z nieruchomości przez pozostałych właścicieli. Samo określenie garażu jako blaszanego lub przenośnego nie przesądza jeszcze o jego kwalifikacji prawnej.

Zobacz również:

Garaże sąsiadów a odmowa zgody na kolejny garaż

To, że na wspólnej działce stoją już garaże innych właścicieli, nie oznacza automatycznie, że kolejny właściciel może bez zgody pozostałych postawić własny obiekt. Trzeba sprawdzić, na jakiej podstawie powstały wcześniejsze garaże: czy były objęte zgodą współwłaścicieli, umową o podziale korzystania z gruntu, zgłoszeniem lub pozwoleniem, czy też powstały bez wymaganych formalności.

Jeżeli wcześniejsze garaże powstały legalnie i faktycznie służą tylko wybranym właścicielom, odmowa przyznania podobnej możliwości kolejnemu współwłaścicielowi może być argumentem przy ocenie interesów wszystkich uprawnionych. Nie przesądza to jednak wyniku sprawy. Kolejny garaż może bowiem ograniczać dostęp do działki, zajmować ostatnią wolną przestrzeń albo naruszać wymagania techniczne i planistyczne.

Warto zebrać dokumenty dotyczące istniejących garaży: wcześniejsze zgody, projekty, zgłoszenia, decyzje administracyjne, mapy, korespondencję z sąsiadami i dokumenty określające sposób korzystania z gruntu. Jeżeli części dokumentów nie ma, pomocne mogą być zdjęcia, zeznania świadków oraz dokumentacja znajdująca się w aktach właściwego organu budowlanego.

Co zrobić, gdy mała wspólnota odmawia zgody?

Pierwszym krokiem powinno być przedstawienie sąsiadom konkretnej propozycji: lokalizacji garażu, wymiarów, wyglądu, dojazdu, sposobu odprowadzania wód opadowych i wpływu na korzystanie z ogrodu. Często spór nie dotyczy samego garażu, lecz obawy przed utratą części wspólnej, pogorszeniem estetyki albo utrudnieniem dojazdu.

Jeśli rozmowy nie przynoszą rezultatu, trzeba ustalić, jaki mechanizm prawny odpowiada rzeczywistemu problemowi.

Mechanizm Kiedy ma zastosowanie? Znaczenie dla budowy garażu
Zgoda wszystkich współwłaścicieli Czynność przekraczająca zwykły zarząd, art. 199 k.c. Podstawowa droga przy planowanej trwałej budowie garażu na wspólnym gruncie.
Rozstrzygnięcie sądu z art. 199 k.c. Brak jednomyślności, gdy wnioskodawcy posiadają łącznie co najmniej połowę udziałów. Sąd może rozstrzygnąć o dopuszczalności konkretnej czynności, uwzględniając jej cel i interesy wszystkich współwłaścicieli.
Zarządca sądowy z art. 203 k.c. Brak możliwości uzyskania wymaganej większości w istotnych sprawach zwykłego zarządu albo nieprawidłowe działanie większości, naruszające zasady zarządu lub krzywdzące mniejszość. Rozwiązanie problemów zarządczych, a nie zwykły sposób obejścia odmowy zgody na jeden garaż.

Wniosek do sądu na podstawie art. 199 Kodeksu cywilnego

Jeżeli nie ma porozumienia, współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie na podstawie art. 199 Kodeksu cywilnego. Nie chodzi o połowę liczby mieszkańców ani o połowę liczby lokali, lecz o sumę udziałów w nieruchomości wspólnej.

Przepis nie gwarantuje pozytywnego rozstrzygnięcia. Sąd bierze pod uwagę cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. Bada więc nie tylko potrzebę posiadania garażu przez wnioskodawcę, ale także konsekwencje inwestycji dla pozostałych właścicieli oraz sposobu korzystania z całej nieruchomości.

Jeżeli właściciel zainteresowany budową posiada mniej niż połowę udziałów i nie uzyska poparcia innych współwłaścicieli pozwalającego osiągnąć wymagany próg, nie ma samodzielnej legitymacji do wystąpienia z żądaniem na podstawie art. 199 k.c. Pozostają wówczas negocjacje, mediacja i analiza innych uprawnień wynikających z konkretnych okoliczności.

Sąsiedzi odmawiają zgody na garaż na wspólnej działce?

Prawnik może sprawdzić udziały, umowy dotyczące gruntu i podstawy odmowy oraz ocenić, czy możliwe jest wystąpienie do sądu na podstawie art. 199 Kodeksu cywilnego.

Zapytaj o możliwość uzyskania zgody ›

Jak przygotować wniosek do sądu?

Wniosek o rozstrzygnięcie w przedmiocie czynności przekraczającej zwykły zarząd składa się co do zasady w postępowaniu nieprocesowym do sądu rejonowego właściwego ze względu na położenie nieruchomości. Należy wskazać uczestników postępowania, dokładnie określić zamierzoną inwestycję i uzasadnić, dlaczego powinna zostać dopuszczona.

Pomocne będą: odpis księgi wieczystej, dokumenty potwierdzające wysokość udziałów, mapa z lokalizacją garażu, projekt koncepcyjny, dokumenty dotyczące wcześniejszych garaży i korespondencja potwierdzająca brak porozumienia.

Warto też wykazać, że planowany obiekt nie utrudni dostępu do budynku, nie ograniczy nadmiernie korzystania ze wspólnego gruntu i ma realną możliwość realizacji zgodnie z przepisami budowlanymi. Korzystne rozstrzygnięcie sądu nie zastępuje jednak wymaganych procedur administracyjnych.

Czy podział gruntu do korzystania daje prawo do budowy garażu?

Często praktycznym rozwiązaniem jest umowa określająca sposób korzystania z nieruchomości wspólnej, czyli tzw. podział quoad usum. Może ona ustalać, który właściciel korzysta z określonego fragmentu gruntu, gdzie znajdują się miejsca parkingowe i kto ponosi koszty ich utrzymania.

Taki podział nie powoduje jednak przeniesienia własności wydzielonej części gruntu. Właściciel lokalu nadal pozostaje współwłaścicielem całej nieruchomości wspólnej w granicach swojego udziału.

Jeżeli umowa przyznaje jedynie prawo do parkowania lub użytkowania części ogrodu, nie wynika z niej automatycznie uprawnienie do wzniesienia trwałego garażu. Konieczne jest ustalenie treści i zakresu wcześniejszych uzgodnień oraz tego, czy obejmowały one zgodę na konkretny rodzaj zabudowy.

Przykład

Pan Marek korzysta od kilkunastu lat z wydzielonej części wspólnego podwórka jako miejsca parkingowego. W umowie właściciele określili jedynie zasady parkowania. Pan Marek zamierza teraz postawić tam murowany garaż. Dotychczasowe prawo do parkowania nie daje mu automatycznie prawa do trwałej zabudowy. Trzeba ustalić, czy inwestycja została objęta wcześniejszymi zgodami, a jeśli nie, zastosować odpowiednie zasady zarządu nieruchomością wspólną.

Przed rozpoczęciem prac należy sprawdzić także umowy dotyczące zarządu nieruchomością, wcześniejsze uchwały lub porozumienia właścicieli oraz ewentualne dokumenty notarialne. To szczególnie ważne, jeżeli własność lokali była wyodrębniana w różnych terminach, a sposób korzystania z podwórka ustalano jeszcze z poprzednimi właścicielami.

Formalności budowlane przy budowie garażu

Zgoda współwłaścicieli to tylko jedna część problemu. Druga dotyczy prawa budowlanego, miejscowych przepisów planistycznych i warunków technicznych. Co do zasady roboty budowlane można rozpocząć na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, chyba że Prawo budowlane przewiduje tryb zgłoszenia albo zwolnienie z takich formalności.

Garaż do 35 m² – zgłoszenie czy pozwolenie?

Art. 29 ust. 1 pkt 14 Prawa budowlanego przewiduje, że budowa wolno stojących garaży o powierzchni zabudowy do 35 m² nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, ale wymaga zgłoszenia, przy czym łączna liczba wskazanych w tym przepisie obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki.

Limit obejmuje łącznie obiekty wymienione w tym punkcie przepisu, w szczególności wolno stojące parterowe budynki gospodarcze, garaże i wiaty. Przy ocenie nowej inwestycji trzeba więc uwzględnić również istniejące obiekty tego rodzaju oraz powierzchnię całej właściwej działki, a nie tylko część przydzieloną jednemu właścicielowi do korzystania.

Jeśli projekt nie spełnia warunków tego zwolnienia, należy ustalić właściwy tryb na podstawie pozostałych przepisów Prawa budowlanego. Nie można zakładać, że każdy garaż o powierzchni do 35 m² wolno postawić bez pozwolenia niezależnie od jego konstrukcji, lokalizacji i sytuacji prawnej działki.

W typowym przypadku zgłoszenie składa się do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, najczęściej starosty albo prezydenta miasta na prawach powiatu. Zgodnie z art. 30 Prawa budowlanego roboty objęte zgłoszeniem można co do zasady rozpocząć, jeżeli organ nie wniesie sprzeciwu w ustawowym terminie 21 dni od doręczenia kompletnego zgłoszenia, z uwzględnieniem zasad uzupełniania braków i szczególnych regulacji.

Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane

Do zgłoszenia albo wniosku o pozwolenie wymagane jest oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Prawo to musi obejmować możliwość wykonania planowanych robót.

Przy współwłasności samo posiadanie udziału nie oznacza uprawnienia do samodzielnej budowy trwałego garażu na nieruchomości wspólnej. Jeżeli czynność przekracza zwykły zarząd, znaczenie ma zgoda pozostałych współwłaścicieli lub odpowiednie rozstrzygnięcie sądu.

Nie należy utożsamiać przyjęcia zgłoszenia lub niewniesienia sprzeciwu z cywilnoprawnym potwierdzeniem uprawnienia do zabudowy wspólnego gruntu. Zgłoszenie nie rozstrzyga definitywnie sporów o współwłasność ani nie zastępuje wymaganej zgody.

MPZP, warunki zabudowy i usytuowanie garażu

Przed zgłoszeniem należy sprawdzić miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jeżeli obowiązuje na danym terenie. Plan może określać przeznaczenie gruntu, dopuszczalne rodzaje zabudowy, linie zabudowy, powierzchnię biologicznie czynną oraz inne ograniczenia wpływające na możliwość postawienia garażu.

W przypadku braku planu miejscowego trzeba ustalić, czy dla zamierzenia wymagana jest decyzja o warunkach zabudowy oraz czy może ona zostać wydana zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie prowadzenia sprawy. Przy nowych postępowaniach należy uwzględniać reformę planowania przestrzennego, przepisy przejściowe oraz znaczenie planu ogólnego gminy. Nie można zakładać, że samo zgłoszenie robót zwalnia z analizy wymagań planistycznych.

Odrębnie należy sprawdzić przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Znaczenie mogą mieć między innymi odległości od granic działki, okien budynków, sposób zapewnienia dojazdu, bezpieczeństwo pożarowe i zagospodarowanie wód opadowych. Dopuszczalność konkretnego usytuowania zależy od parametrów garażu i nieruchomości.

Ocena planistyczna należy do właściwych organów gminy, formalności budowlane prowadzi organ administracji architektoniczno-budowlanej, natomiast sprawami nielegalnie wykonywanych robót zajmuje się właściwy organ nadzoru budowlanego. Są to odrębne kompetencje.

Ważne:

Nawet prawidłowo dokonane zgłoszenie nie rozwiązuje sporu o możliwość zabudowy wspólnego gruntu. Z kolei zgoda współwłaścicieli nie oznacza, że projekt spełnia warunki planistyczne i techniczno-budowlane. Obie kwestie trzeba ocenić osobno.

Czy warto żądać ustanowienia zarządcy sądowego?

Ustanowienie zarządcy sądowego nie jest typową drogą do uzyskania zgody na budowę własnego garażu. Art. 203 Kodeksu cywilnego pozwala każdemu ze współwłaścicieli żądać wyznaczenia zarządcy, jeżeli nie można uzyskać zgody większości w istotnych sprawach zwykłego zarządu albo jeżeli większość narusza zasady prawidłowego zarządu lub krzywdzi mniejszość.

Budowa trwałego garażu jest jednak najczęściej czynnością przekraczającą zwykły zarząd. Samo powołanie zarządcy nie oznacza, że uzyska on nieograniczone prawo do rozstrzygania o takiej inwestycji i będzie mógł pominąć wymagane zgody lub kontrolę sądową.

Wniosek o zarządcę może mieć sens wtedy, gdy konflikt dotyczy szerszego sposobu zarządzania nieruchomością, np. większość blokuje bieżące remonty, rozliczenia lub inne istotne sprawy zwykłego zarządu albo działa z pokrzywdzeniem mniejszości. Jeżeli chodzi wyłącznie o jeden garaż, bardziej adekwatne są zwykle negocjacje lub mechanizm z art. 199 Kodeksu cywilnego, o ile spełniono jego przesłanki.

Konsekwencje budowy bez zgody wspólnoty

Budowa garażu bez wymaganej zgody współwłaścicieli może prowadzić do kilku równoległych problemów. Po pierwsze, pozostali współwłaściciele mogą dochodzić ochrony swoich praw, w tym żądać usunięcia naruszeń lub przywrócenia stanu zgodnego z prawem. W zależności od okoliczności możliwe są również roszczenia związane z korzystaniem z nieruchomości wspólnej ponad przysługujące uprawnienia.

Po drugie, problem może powstać w procedurze administracyjnej, jeśli inwestor nie dysponuje odpowiednim prawem do nieruchomości na cele budowlane. Złożenie nieprawdziwego oświadczenia o takim prawie może ponadto wywołać odrębne konsekwencje prawne.

Po trzecie, jeżeli roboty rozpoczęto bez wymaganego zgłoszenia, mimo sprzeciwu organu albo bez wymaganego pozwolenia, może powstać problem samowoli budowlanej. W zależności od kwalifikacji obiektu i stanu sprawy właściwy organ nadzoru budowlanego może prowadzić postępowanie legalizacyjne lub naprawcze, wymagać określonych dokumentów, ustalać opłatę legalizacyjną albo wydać nakaz rozbiórki.

Brak zgody cywilnoprawnej nie jest jednak automatycznie tym samym co samowola budowlana. Trzeba oddzielnie ustalić, jakie przepisy naruszono i jakie środki prawne przysługują pozostałym współwłaścicielom.

Przykład

Pan Tomasz bez porozumienia z sąsiadami ustawił blaszany garaż na fundamencie i doprowadził do niego instalację elektryczną. Sąsiedzi zawiadomili nadzór budowlany i wystąpili z roszczeniami cywilnymi. Pan Tomasz musi teraz wyjaśniać zarówno legalność robót budowlanych, jak i uprawnienie do zajęcia części wspólnej. Nawet ewentualne doprowadzenie inwestycji do zgodności z przepisami budowlanymi nie musi zakończyć sporu cywilnego.

Jak sprawdzić, czy można postawić garaż mimo sprzeciwu sąsiadów?

Przed podjęciem dalszych działań najlepiej przeprowadzić ocenę sprawy w następującej kolejności:

Checklista przed budową garażu:
  • Ustal liczbę lokali – sprawdź, czy nieruchomość podlega zasadom małej wspólnoty z art. 19 ustawy o własności lokali.
  • Sprawdź status gruntu i udziały – ustal, czy garaż ma stanąć na nieruchomości wspólnej oraz jaki udział ma każdy właściciel.
  • Przeanalizuj dokumenty – sprawdź umowy o zarządzie, zgody, uchwały, podział quoad usum i dokumenty dotyczące istniejących garaży.
  • Oceń charakter inwestycji – ustal, czy trwała zabudowa przekracza zwykły zarząd i wymaga zastosowania art. 199 k.c.
  • Ustal możliwość uzyskania zgody – spróbuj zawrzeć pisemne porozumienie, a przy braku jednomyślności sprawdź, czy wnioskodawcy posiadają co najmniej połowę udziałów i mogą zwrócić się do sądu.
  • Sprawdź warunki budowlane – zweryfikuj parametry garażu, liczbę istniejących obiektów, MPZP lub wymagania dotyczące WZ, warunki techniczne i właściwy tryb budowlany.
  • Dopiero potem rozpocznij formalności – przygotuj zgłoszenie albo wniosek o pozwolenie na budowę wraz z wymaganymi dokumentami i prawidłowym oświadczeniem o prawie do dysponowania nieruchomością.

Najważniejsze dokumenty to księga wieczysta, dokumenty określające udziały, wcześniejsze porozumienia współwłaścicieli, mapa działki, koncepcja garażu i dokumentacja pozostałych obiektów. Ich analiza może wykazać, że problem dotyczy nie tylko odmowy zgody, lecz także ustalonego wcześniej sposobu korzystania z gruntu lub ograniczeń wynikających z przepisów budowlanych.

FAQ – najczęstsze pytania dotyczące zgody na garaż

Czy jeden właściciel może zablokować budowę garażu w małej wspólnocie?

Sprzeciw jednego współwłaściciela oznacza brak jednomyślności wymaganej przy czynności przekraczającej zwykły zarząd. Nie zawsze zamyka jednak drogę do inwestycji. Jeżeli pozostali zainteresowani dysponują łącznie co najmniej połową udziałów, mogą wystąpić do sądu na podstawie art. 199 k.c. Sąd oceni zasadność zamierzonej budowy.

Czy właściciel posiadający połowę udziałów może sam wystąpić do sądu?

Tak. Art. 199 k.c. przewiduje próg co najmniej połowy udziałów, a więc również dokładnie 50%. Posiadanie takiego udziału pozwala złożyć wniosek, lecz nie gwarantuje korzystnego rozstrzygnięcia.

Czy garaż do 35 m² można postawić bez zgody współwłaścicieli?

Sam metraż nie zwalnia z obowiązku posiadania odpowiedniego prawa do gruntu. Nawet gdy garaż kwalifikuje się do zgłoszenia zamiast pozwolenia na budowę, inwestor powinien dysponować wymaganą zgodą na czynność przekraczającą zwykły zarząd albo odpowiednim rozstrzygnięciem sądu.

Czy garaż postawiony przez sąsiada wiele lat temu daje mi prawo do własnego garażu?

Nie automatycznie. Wcześniejsze garaże mogą jednak pomóc wykazać, jak korzystano z nieruchomości i jakie uprawnienia przyznawano właścicielom. Należy sprawdzić legalność tych obiektów, wcześniejsze zgody oraz to, czy kolejny garaż nie pogorszy sytuacji innych współwłaścicieli.

Czy umowa o wyłącznym korzystaniu z miejsca parkingowego pozwala zabudować je garażem?

Nie zawsze. Jeżeli umowa dotyczy tylko parkowania, nie należy utożsamiać jej ze zgodą na trwałą zabudowę. Znaczenie ma dokładna treść porozumienia, zakres przyznanych uprawnień i charakter planowanych robót.

Czy zgłoszenie budowy garażu rozwiązuje problem odmowy zgody wspólnoty?

Nie. Zgłoszenie jest procedurą administracyjną, a zgoda współwłaścicieli dotyczy uprawnienia do ingerencji w nieruchomość wspólną. Brak sprzeciwu organu wobec zgłoszenia nie oznacza automatycznie, że inwestor może zignorować prawa pozostałych właścicieli.

Twoja sytuacja wymaga indywidualnej oceny?

Opisz sprawę i najważniejsze okoliczności. Prawnik może ocenić problem na podstawie konkretnego stanu faktycznego i wskazać możliwe dalsze działania.

Opisz swoją sprawę prawnikowi ›

Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje

Źródła:

  1. Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, w szczególności art. 3 i 19 – tekst aktu i zmiany
  2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 199–204 i 206 – tekst aktu i zmiany
  3. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – tekst aktu i zmiany
  4. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, w szczególności art. 3, 29, 30 i 32 – tekst aktu i zmiany
  5. Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – tekst aktu i zmiany
  6. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – tekst aktu i zmiany