Nasi prawnicy · od 2006 roku › Prawo-Budowlane.info Zapytaj prawnika

Podział jednego mieszkania na dwa lokale – warunki techniczne i formalności

• Stan prawny na: 2026-09-21 | Autor: Redakcja Prawo-budowlane.info

Podział jednego mieszkania na dwa samodzielne lokale jest możliwy, ale wymaga oddzielnego sprawdzenia legalności planowanych robót oraz możliwości prawnego wyodrębnienia obu lokali. Samo postawienie ściany i urządzenie drugiej kuchni lub łazienki nie tworzy jeszcze dwóch odrębnych nieruchomości.

Zakres formalności zależy przede wszystkim od ingerencji w konstrukcję i części wspólne, rodzaju instalacji, tytułu prawnego do lokalu, ochrony konserwatorskiej oraz tego, czy oba nowe lokale spełnią wymagania techniczne i kryteria samodzielności.

Podział jednego mieszkania na dwa lokale – warunki techniczne i formalności
Najważniejsze:
  • Trzeba odróżnić podział funkcjonalny mieszkania od prawnego podziału jednej nieruchomości lokalowej na dwa odrębne lokale z osobnymi księgami wieczystymi.
  • Jeżeli celem jest prawny podział lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, w typowej wspólnocie, w której liczba lokali jest większa niż trzy, potrzebna jest uchwała właścicieli; dodatkowych zgód może wymagać ingerencja w nieruchomość wspólną.
  • Przebudowa wewnętrzna bez ingerencji w elementy konstrukcyjne często nie wymaga pozwolenia ani zgłoszenia, ale przebudowa elementu konstrukcyjnego w budynku wielorodzinnym co do zasady wymaga pozwolenia na budowę. Instalacja gazowa w użytkowanym budynku podlega zgłoszeniu.
  • Od 20 września 2026 r. działa 18-miesięczny reżim przejściowy dotyczący dotychczasowych warunków technicznych. Dla mieszkania punktem odniesienia pozostają m.in. wymagania funkcjonalne, wentylacyjne, oświetleniowe i co do zasady minimalna powierzchnia użytkowa 25 m².
  • Po wykonaniu robót, jeżeli celem jest prawne wyodrębnienie dwóch nieruchomości, potrzebne są m.in. dokumenty potwierdzające samodzielność lokali, czynność notarialna i wpisy w księgach wieczystych.

Podział jednego mieszkania na dwa lokale – kwalifikacja planowanych robót

Pierwsze pytanie brzmi nie „jak podzielić mieszkanie”, lecz co dokładnie ma powstać i jakie roboty są do tego potrzebne. W praktyce spotyka się dwa różne cele:

  • podział funkcjonalny – wewnątrz jednego lokalu powstają dwie części nadające się do oddzielnego używania, ale prawnie nadal istnieje jedna nieruchomość lokalowa i jedna księga wieczysta;
  • podział prawny – po wykonaniu odpowiednich robót i procedur powstają dwa samodzielne lokale, które mają stanowić dwie odrębne nieruchomości.

Te dwa warianty nie mają identycznych formalności. Podział funkcjonalny może zakończyć się na zgodnym z prawem wykonaniu robót i bezpiecznym użytkowaniu. Podział prawny wymaga dodatkowo spełnienia warunków ustawy o własności lokali, uzyskania zaświadczenia o samodzielności oraz przeprowadzenia czynności dotyczących własności i ksiąg wieczystych.

Do celów budowlanych trzeba natomiast zakwalifikować każdą planowaną ingerencję. Wymiana wyposażenia nie jest tym samym co wykonanie nowej instalacji, postawienie lekkiej ścianki nie jest tym samym co wykonanie otworu w ścianie nośnej, a urządzenie drugiego wejścia z klatki schodowej może oznaczać ingerencję w część wspólną i element konstrukcyjny budynku.

Planowany zakres Typowy reżim Prawa budowlanego Co trzeba dodatkowo sprawdzić
Przebudowa wnętrza bez ingerencji w przegrody zewnętrzne i elementy konstrukcyjne Co do zasady bez pozwolenia i bez zgłoszenia na podstawie art. 29 ust. 4 Prawa budowlanego Warunki techniczne, instalacje, zgody właścicielskie i części wspólne
Przebudowa elementu konstrukcyjnego w budynku wielorodzinnym Co do zasady pozwolenie na budowę Projekt, obliczenia konstrukcyjne, zgoda na ingerencję w część wspólną, jeżeli element do niej należy
Wykonanie instalacji gazowej wewnątrz użytkowanego budynku Zgłoszenie z dokumentacją wymaganą przez Prawo budowlane Warunki techniczne, projekt instalacji i uzgodnienia dotyczące instalacji wspólnej
Zmiana sposobu użytkowania w rozumieniu art. 71 Prawa budowlanego Odrębne zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania, chyba że rozstrzygnięcie następuje w pozwoleniu na budowę Wpływ na bezpieczeństwo pożarowe, higieniczno-sanitarne, środowisko, obciążenia i planowanie przestrzenne

Samo wydzielenie z jednego mieszkania dwóch mieszkań nie oznacza automatycznie zmiany sposobu użytkowania w rozumieniu art. 71 Prawa budowlanego. Taki obowiązek powstaje wtedy, gdy dochodzi do zmiany sposobu użytkowania spełniającej ustawowe kryteria, np. zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, zdrowotne, higieniczno-sanitarne albo wielkość lub układ obciążeń. Oceny trzeba dokonać na podstawie konkretnego projektu.

Zgody właściciela, wspólnoty lub spółdzielni

Jeżeli inwestor nie jest właścicielem lokalu, punktem wyjścia jest zgoda podmiotu, który może skutecznie dysponować lokalem na potrzeby planowanych czynności. Przy najmie sama zgoda na zwykłe prace adaptacyjne nie oznacza jeszcze uprawnienia do podziału nieruchomości ani do ingerencji w części wspólne.

Jeżeli celem jest prawny podział lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, znaczenie ma ustawa o własności lokali. Art. 22 ust. 4 stanowi, że podział lokalu wymaga zgody właścicieli lokali wyrażonej w uchwale, a w razie odmowy zainteresowany właściciel może żądać rozstrzygnięcia przez sąd. W typowej wspólnocie, w której liczba lokali jest większa niż trzy, uchwały zapadają co do zasady większością głosów liczoną według udziałów, chyba że ma zastosowanie przewidziany ustawą lub umową inny sposób głosowania. Samo wewnętrzne urządzenie dwóch części bez ustanawiania dwóch nieruchomości nie zawsze uruchamia art. 22 ust. 4, ale może wymagać zgody z innego powodu, zwłaszcza gdy roboty dotyczą nieruchomości wspólnej.

Jeżeli w nieruchomości liczba lokali wyodrębnionych i niewyodrębnionych nie jest większa niż trzy, art. 19 ustawy o własności lokali odsyła w sprawach zarządu nieruchomością wspólną do przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności. W takiej nieruchomości nie należy mechanicznie stosować procedury właściwej dla większej wspólnoty; trzeba sprawdzić sposób zarządu, tytuły prawne i zakres planowanej czynności.

Osobno trzeba ustalić, czy roboty naruszają nieruchomość wspólną. Do niej należą grunt oraz te części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku jednego właściciela. W praktyce mogą to być m.in. elementy konstrukcyjne, klatka schodowa, piony instalacyjne, przewody wspólne, szyby, elewacja czy inne elementy obsługujące więcej lokali. Zgoda na sam podział lokalu nie zastępuje automatycznie wszystkich zgód potrzebnych do rozporządzania częścią wspólną lub jej przebudowy.

Jeżeli lokal znajduje się w zasobach spółdzielni mieszkaniowej, zakres uprawnień zależy od tytułu prawnego: odrębnej własności, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu albo spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Przed projektowaniem należy uzyskać stanowisko spółdzielni co do zmian w częściach wspólnych, pionach, wentylacji, instalacjach i wejściach oraz sprawdzić statut i regulaminy. Sam posiadacz ograniczonego prawa do lokalu nie może traktować go tak, jakby był wyłącznym właścicielem całej infrastruktury budynku.

Jeżeli planowany podział jest elementem zakupu dużego lokalu w starej kamienicy, kwestie związane z transakcją i weryfikacją stanu prawnego zostały szerzej omówione w poradniku zakup mieszkania w kamienicy i podział. Tutaj najważniejsze jest ustalenie formalności dla samych robót i późniejszego wyodrębnienia lokali.

Zgłoszenie, pozwolenie i wymagany projekt

Właściwy tryb ustala się na podstawie zakresu robót, a nie samej nazwy inwestycji. To, że właściciel mówi o „remoncie mieszkania”, nie przesądza, że wszystkie czynności są remontem w rozumieniu Prawa budowlanego.

Praktyczna kolejność jest zwykle następująca:

  1. wykonać inwentaryzację lokalu i rozpoznać układ konstrukcyjny oraz instalacyjny;
  2. ustalić z projektantem, czy plan oznacza przebudowę, instalowanie, remont albo także zmianę sposobu użytkowania;
  3. uzyskać wymagane zgody właścicielskie, uchwałę wspólnoty lub stanowisko spółdzielni, jeżeli są potrzebne;
  4. przygotować właściwy projekt i złożyć zgłoszenie albo wniosek o pozwolenie na budowę, jeśli dany zakres tego wymaga;
  5. dopiero po spełnieniu wymogów właściwego trybu rozpocząć roboty.

Zgłoszenie robót składa się do organu administracji architektoniczno-budowlanej, którym w typowej sprawie będzie starosta albo prezydent miasta na prawach powiatu. Organ ma co do zasady 21 dni na wniesienie sprzeciwu. Jeżeli sprzeciwu nie wniesie, można rozpocząć roboty po upływie tego terminu; możliwe jest również wcześniejsze wydanie zaświadczenia o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu. Gdy roboty objęte zgłoszeniem nie zostaną rozpoczęte przed upływem trzech lat od terminu wskazanego w zgłoszeniu, potrzebne jest ponowne zgłoszenie.

Pozwolenie na budowę jest wymagane, gdy planowane roboty nie mieszczą się w katalogu zwolnień lub robót podlegających jedynie zgłoszeniu. Jeżeli podobny problem dotyczy nie mieszkania w budynku wielorodzinnym, lecz domu, zasady klasyfikacji obiektu i skutki wydzielania lokali mogą wyglądać inaczej; szerzej omawia to poradnik o podziale domu w pionie na dwa lokale.

Nie wiesz, czy potrzebujesz uchwały wspólnoty i pozwolenia?

Przy podziale lokalu jeden detal – ściana nośna, pion wentylacyjny albo drugie wejście z korytarza – może zmienić wymagany tryb. Prawnik może przeanalizować tytuł prawny, planowane roboty i potrzebne zgody przed rozpoczęciem prac.

Sprawdź formalności przed podziałem mieszkania ›

Elementy konstrukcyjne i instalacyjne

Największą różnicę proceduralną powoduje ingerencja w konstrukcję. Przebudowa przegród zewnętrznych lub elementów konstrukcyjnych budynku mieszkalnego jednorodzinnego może w określonych warunkach podlegać zgłoszeniu. Inaczej wygląda sytuacja w budynku wielorodzinnym: przebudowa elementu konstrukcyjnego nie mieści się w zwolnieniu przewidzianym dla zwykłej przebudowy wnętrza i co do zasady wymaga pozwolenia na budowę. Typowym przykładem jest wykonanie nowego otworu w ścianie nośnej.

Projektant powinien ustalić, które ściany są konstrukcyjne, czy zmiana obciążeń wymaga obliczeń oraz w jaki sposób wykonać nadproże, wzmocnienie albo inne zabezpieczenie. Nie należy opierać kwalifikacji wyłącznie na grubości ściany lub na rzucie z oferty sprzedażowej mieszkania.

Przy instalacjach trzeba rozdzielić instalację gazową od pozostałych instalacji wewnętrznych. Instalowanie instalacji gazowej wewnątrz lub na zewnątrz użytkowanego budynku wymaga zgłoszenia. Wykonanie innych instalacji wewnątrz użytkowanego budynku co do zasady nie wymaga pozwolenia ani zgłoszenia na podstawie Prawa budowlanego, ale nadal musi być zgodne z przepisami technicznymi, zasadami wiedzy technicznej i prawami do części wspólnych. Dotyczy to zwłaszcza podłączeń do pionów wodno-kanalizacyjnych, wentylacji oraz zasilania elektrycznego.

Wpływ na części wspólne

Nowe drzwi z klatki schodowej, otwór w ścianie oddzielającej lokal od korytarza, nowe podłączenie do wspólnego pionu, zmiana przewodu wentylacyjnego czy ingerencja w szacht mogą wyjść poza granice wyłącznego władztwa właściciela lokalu. Wtedy trzeba rozpatrywać jednocześnie dwie warstwy: formalność budowlaną wobec organu oraz zgodę wynikającą ze stosunków własnościowych.

Zgoda wspólnoty nie zastępuje pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, jeżeli wymaga ich Prawo budowlane. Działa to również w drugą stronę: decyzja administracyjna nie daje właścicielowi prawa do samowolnego korzystania z cudzej lub wspólnej części nieruchomości.

Oddzielne liczniki mediów mogą być praktycznie potrzebne przy późniejszym niezależnym korzystaniu z lokali, ale same w sobie nie przesądzają o samodzielności lokalu w rozumieniu ustawy o własności lokali. Trzeba natomiast uzgodnić techniczną możliwość rozdziału rozliczeń z zarządcą budynku i właściwymi przedsiębiorstwami, gdy ingerencja dotyczy ich urządzeń lub warunków przyłączenia.

Warunki techniczne i bezpieczeństwo użytkowania

Od 20 września 2026 r. obowiązuje szczególny 18-miesięczny reżim przejściowy. Art. 102a Prawa budowlanego pozwala sporządzać według dotychczasowych przepisów techniczno-budowlanych projekt do wniosku o pozwolenie na budowę, wniosku o odrębne zatwierdzenie projektu oraz zgłoszenia budowy, po złożeniu organowi oświadczenia inwestora o stosowaniu tych przepisów. Art. 102b odrębnie pozwala stosować dotychczasowe regulacje do budowy z art. 29 ust. 2 i robót z art. 29 ust. 4, a art. 102c dotyczy utrzymania i użytkowania budynków mieszkalnych. Dlatego przy konkretnym podziale mieszkania projektant powinien ustalić, który przepis przejściowy obejmuje zamierzenie, zamiast automatycznie przypisywać ten sam reżim każdemu rodzajowi zgłoszenia. Komunikat MRiT z 18 września 2026 r. potwierdza funkcjonowanie tych rozwiązań w czasie prac nad nowym rozporządzeniem.

Dla podziału mieszkania w budynku wielorodzinnym oznacza to, że projektant powinien wskazać właściwy reżim techniczny dla konkretnej inwestycji. Dotychczasowe rozporządzenie w sprawie warunków technicznych przewiduje w szczególności, że mieszkanie powinno:

  • mieć powierzchnię użytkową co do zasady nie mniejszą niż 25 m²;
  • oprócz pomieszczeń mieszkalnych mieć kuchnię lub aneks kuchenny, łazienkę, ustęp wydzielony albo miskę ustępową w łazience, przestrzeń składowania, miejsce na pralkę i komunikację wewnętrzną;
  • spełniać wymagania dotyczące oświetlenia światłem dziennym, w tym szczególne zasady dotyczące kuchni i aneksów kuchennych;
  • mieć prawidłową wentylację, w szczególności w kuchni, aneksie, łazience i ustępie;
  • spełniać wymagania bezpieczeństwa konstrukcji i bezpieczeństwa pożarowego oraz wymagania akustyczne między mieszkaniami;
  • mieć prawidłowo zaprojektowane instalacje wodne, kanalizacyjne, elektryczne, grzewcze i – jeśli występują – gazowe.

W istniejącym budynku nie każdą niezgodność z rozwiązaniem typowym ocenia się tak samo jak przy nowej inwestycji. Dotychczasowe przepisy techniczno-budowlane przewidują w określonych przypadkach przebudowy możliwość spełnienia wymagań w sposób inny, na podstawie odpowiedniej ekspertyzy i wymaganych uzgodnień, a Prawo budowlane reguluje także odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Nie jest to jednak automatyczne zwolnienie. Co więcej, jeżeli roboty normalnie zwolnione z pozwolenia albo objęte zgłoszeniem wymagają zgody na odstępstwo z art. 9 Prawa budowlanego, art. 29 ust. 5a nakazuje wystąpić o pozwolenie na budowę. Jeżeli oba planowane mieszkania miałyby np. po 24 m², nie należy zakładać, że sam fakt istnienia starego budynku wystarczy do uzyskania zaświadczeń o samodzielności.

Znaczenie ma także zgodność z przeznaczeniem i stanem prawnym budynku. Przy ustanawianiu odrębnej własności lokali art. 2 ust. 1a ustawy o własności lokali odwołuje się m.in. do zgodności z miejscowym planem albo decyzją o warunkach zabudowy oraz z właściwymi aktami procesu budowlanego. Wyjątek od tej regulacji dotyczy budynków istniejących przed 1 stycznia 1995 r. lub wybudowanych na podstawie pozwolenia wydanego przed tą datą. Nie oznacza to jednak zwolnienia starych budynków z wymagań bezpieczeństwa czy z legalnego wykonania aktualnych robót.

Jeżeli budynek lub obszar jest objęty ochroną konserwatorską, trzeba dodatkowo sprawdzić wymagania wynikające z Prawa budowlanego i przepisów o ochronie zabytków. Roboty przy obiekcie wpisanym do rejestru zabytków są objęte dalej idącymi formalnościami niż zwykła przebudowa mieszkania.

Sposób rozróżniania remontu, przebudowy i robót wymagających formalności szerzej pokazuje poradnik remont domu: zgłoszenie czy pozwolenie na budowę. Przy podziale mieszkania trzeba jednak kwalifikować każdy element projektu osobno.

Dokumenty oraz odbiór robót

Lista dokumentów zależy od zakresu prac i od tego, czy właściciel chce tylko fizycznie wydzielić dwie części, czy również ustanowić dwie odrębne nieruchomości. Przed rozpoczęciem prac najczęściej trzeba zgromadzić lub przygotować:

  • dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu oraz aktualną księgę wieczystą, jeżeli jest prowadzona;
  • dostępną dokumentację budynku i inwentaryzację lokalu;
  • koncepcję architektoniczną pokazującą oba przyszłe lokale, ich powierzchnie, komunikację i instalacje;
  • opinię lub projekt konstrukcyjny, jeżeli plan dotyczy ścian nośnych lub innych elementów konstrukcyjnych;
  • uchwałę wspólnoty, zgody współwłaścicieli albo wymagane stanowisko spółdzielni;
  • projekt budowlany i inne załączniki wymagane do pozwolenia lub zgłoszenia, jeżeli dany zakres robót podlega takiej procedurze;
  • dokumenty konserwatorskie, jeżeli budynek jest objęty ochroną;
  • oświadczenie o stosowaniu dotychczasowych przepisów technicznych, jeżeli w okresie przejściowym wymaga tego art. 102a Prawa budowlanego.

Jeżeli projekt obejmuje wykucie otworu w ścianie nośnej, dokumentacja konstrukcyjna i prawidłowa kwalifikacja robót powinny powstać przed rozpoczęciem kucia, a nie dopiero wtedy, gdy pojawi się problem z nadzorem budowlanym lub wspólnotą.

Po zakończeniu prac warto zgromadzić dokumentację powykonawczą oraz protokoły dotyczące tych instalacji i robót, dla których są wymagane lub technicznie uzasadnione, np. pomiary instalacji elektrycznej, dokumenty dotyczące instalacji gazowej, przewodów kominowych i wentylacji oraz potwierdzenia wykonania elementów konstrukcyjnych zgodnie z projektem. Jeżeli przepisy dla danego zamierzenia wymagają kierownika budowy lub innych uczestników procesu budowlanego, trzeba również prawidłowo zamknąć ich dokumentację.

Typowa przebudowa albo remont istniejącego mieszkania nie wymaga ponownego zawiadomienia PINB o zakończeniu budowy ani uzyskania pozwolenia na użytkowanie tylko dlatego, że roboty wymagały pozwolenia na budowę. GUNB wyjaśnia, że art. 54 i 55 Prawa budowlanego dotyczą zamierzeń będących „budową” w rozumieniu art. 3 pkt 6, a nie samej przebudowy lub remontu. Jeżeli jednak konkretne zamierzenie obejmuje także roboty kwalifikowane jako budowa, obowiązki końcowe trzeba ocenić odrębnie.

Przy prawnym podziale lokalu kolejnym etapem jest zaświadczenie starosty o samodzielności nowych lokali. Samodzielny lokal mieszkalny musi być wydzielony trwałymi ścianami w obrębie budynku i wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służyć zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Starosta bada również wymagania, do których odsyła aktualny art. 2 ustawy o własności lokali. Do czynności ustanawiającej odrębną własność potrzebne są rzuty odpowiednich kondygnacji z oznaczeniem lokali i pomieszczeń przynależnych.

Zaświadczenie wydaje się w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 7 dni. Organ może przeprowadzić konieczne postępowanie wyjaśniające. Odmowa wydania zaświadczenia albo zaświadczenia o żądanej treści następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie; termin na wniesienie zażalenia wynosi co do zasady 7 dni od doręczenia postanowienia.

Orzecznictwo potwierdza, że procedura zaświadczenia nie sprowadza się do sprawdzenia, czy lokale oddzielono trwałymi ścianami. W wyroku z 26 marca 2026 r., II OSK 2596/23, Naczelny Sąd Administracyjny zaakceptował badanie techniczno-funkcjonalnych i prawnych warunków samodzielności w zakresie wynikającym z ustawy o własności lokali. Dlatego wykonanie dwóch zamykanych części bez uporządkowania legalności robót może nie wystarczyć.

Po uzyskaniu wymaganych dokumentów podział prawny wymaga czynności w odpowiedniej formie oraz wpisów w księgach wieczystych. Ustawa o własności lokali przewiduje formę aktu notarialnego dla umownego ustanowienia odrębnej własności, a do powstania odrębnej własności niezbędny jest wpis do księgi wieczystej. W praktyce trzeba też prawidłowo określić udziały związane z nowymi lokalami. Jeżeli na pierwotnym lokalu jest hipoteka, jej skutki dla nowych nieruchomości warto ustalić z notariuszem i wierzycielem przed podziałem.

Samowola, szkody i odpowiedzialność

Rozpoczęcie prac bez wymaganego pozwolenia albo pomimo obowiązku zgłoszenia może uruchomić postępowanie przed organem nadzoru budowlanego, najczęściej PINB. W zależności od rodzaju naruszenia i stanu robót organ może wstrzymać prace, zażądać dokumentów, nałożyć obowiązki naprawcze albo doprowadzić do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Nie każda nieprawidłowość ma tę samą ścieżkę „legalizacji”, dlatego nie należy zakładać, że brakujące formalności zawsze da się uzupełnić po wykonaniu robót na takich samych zasadach jak przed ich rozpoczęciem.

Odrębne konsekwencje dotyczą samowolnej zmiany sposobu użytkowania. Art. 71a Prawa budowlanego pozwala organowi nadzoru wstrzymać użytkowanie oraz zażądać dokumentów, a dalszy tok zależy od możliwości doprowadzenia sytuacji do zgodności z prawem.

Brak wymaganej uchwały wspólnoty nie jest automatycznie tym samym co samowola budowlana. To odrębna warstwa prawna. Właściciel może mieć poprawny projekt budowlany, a jednocześnie nie mieć cywilnoprawnej zgody na naruszenie części wspólnej. Wspólnota lub inni uprawnieni mogą wtedy dochodzić roszczeń dotyczących nieruchomości wspólnej, a wyrządzenie szkody może rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą.

Ryzyko rośnie, gdy nieprawidłowa przebudowa dotyczy konstrukcji, wentylacji albo ochrony przeciwpożarowej. Skutkiem może być nie tylko problem z późniejszym zaświadczeniem o samodzielności, ale również obowiązek wykonania robót zabezpieczających lub naprawczych oraz odpowiedzialność za szkody w lokalach sąsiednich.

Jeżeli zamiast mieszkania w budynku wielorodzinnym dzielony jest dom jednorodzinny, trzeba dodatkowo uważać na ustawową definicję budynku jednorodzinnego i liczbę lokali. Ten odrębny problem omawia poradnik podział domu a budynek wielorodzinny.

Przykłady najczęstszych wariantów

Przykład

Właściciel ma mieszkanie o powierzchni 78 m² w budynku wielorodzinnym. Projekt przewiduje dwa lokale po około 39 m², wykonanie lekkich ścian działowych, drugiej łazienki i aneksu kuchennego bez ingerencji w konstrukcję oraz bez instalacji gazowej. Same wewnętrzne roboty mogą mieścić się w zakresie niewymagającym pozwolenia ani zgłoszenia, ale trzeba jeszcze zweryfikować podłączenia do pionów i wentylacji, uzyskać zgodę wymaganą dla podziału lokalu, spełnić warunki techniczne, a przy podziale prawnym uzyskać zaświadczenia o samodzielności i przeprowadzić czynności notarialno-wieczystoksięgowe.

Przykład

Drugi lokal ma otrzymać osobne wejście z klatki schodowej, a drzwi trzeba wykonać w ścianie nośnej. W budynku wielorodzinnym oznacza to co do zasady konieczność uzyskania pozwolenia na budowę dla przebudowy elementu konstrukcyjnego. Ponieważ ściana i klatka mogą należeć do nieruchomości wspólnej, trzeba również uzyskać wymagane zgody wspólnoty. Sama uchwała nie zastąpi projektu i decyzji administracyjnej.

Przykład

Mieszkanie ma 48 m², a właściciel chce utworzyć dwa lokale po 24 m². W dotychczasowych warunkach technicznych, stosowanych obecnie w reżimie przejściowym w zakresie wynikającym z Prawa budowlanego, mieszkanie powinno mieć co do zasady co najmniej 25 m² powierzchni użytkowej. Taki projekt trzeba zmienić albo przed realizacją ustalić z projektantem, czy istnieje legalna podstawa zastosowania rozwiązania odmiennego dla konkretnego istniejącego budynku. Nie należy wykonywać podziału z założeniem, że późniejsze zaświadczenie starosty „naprawi” problem powierzchni.

Najczęstsze pytania o podział mieszkania na dwa lokale

Czy wspólnota mieszkaniowa może odmówić zgody na podział lokalu?

Tak. Przy podziale objętym art. 22 ust. 4 ustawy o własności lokali potrzebna jest zgoda właścicieli wyrażona w uchwale. Jeżeli uchwała odmawia zgody, zainteresowany właściciel może żądać rozstrzygnięcia przez sąd. W nieruchomościach z nie więcej niż trzema lokalami trzeba dodatkowo uwzględnić szczególny reżim zarządu z art. 19 ustawy.

Czy do dwóch nowych lokali potrzebne są dwa osobne liczniki?

Nie jest to samodzielny ustawowy warunek uznania lokalu za samodzielny. Rozdzielenie opomiarowania może być jednak potrzebne dla niezależnych rozliczeń i może wymagać technicznego uzgodnienia ze wspólnotą, spółdzielnią lub dostawcą danego medium. Nie wolno przy tym samowolnie przebudowywać części wspólnej instalacji.

Czy każde nowe mieszkanie musi mieć co najmniej 25 m²?

Dotychczasowe warunki techniczne przewidują dla mieszkania minimalną powierzchnię użytkową 25 m². Od 20 września 2026 r. przepisy te funkcjonują w szczególnym 18-miesięcznym reżimie przejściowym określonym w art. 102a–102c Prawa budowlanego. Przy przebudowie istniejącego budynku projektant powinien ustalić właściwy reżim i możliwość zastosowania ewentualnych rozwiązań szczególnych; nie należy traktować wieku budynku jako automatycznego zwolnienia z minimum powierzchni.

Czy podział jednego mieszkania na dwa zawsze jest zmianą sposobu użytkowania?

Nie. O zmianie sposobu użytkowania decydują kryteria z art. 71 Prawa budowlanego, a nie sama liczba wydzielonych części. Jeżeli zamierzenie zmienia warunki bezpieczeństwa pożarowego, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, środowiskowe albo wielkość lub układ obciążeń w sposób objęty tym przepisem, trzeba przeanalizować procedurę zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania.

Czy po przebudowie mieszkania trzeba zgłaszać zakończenie robót do PINB?

Nie w każdym przypadku. Zawiadomienie o zakończeniu budowy i pozwolenie na użytkowanie z art. 54–55 Prawa budowlanego dotyczą „budowy” w ustawowym znaczeniu. Sama przebudowa lub remont istniejącego obiektu nie tworzą takiego obowiązku tylko dlatego, że roboty były objęte pozwoleniem. Jeżeli przedsięwzięcie zawiera również element kwalifikowany jako budowa, trzeba sprawdzić obowiązki dla całego zamierzenia.

Czy dwa niezależne wejścia wystarczą do uzyskania zaświadczenia o samodzielności?

Nie. Samodzielność nie sprowadza się do liczby drzwi. Lokale muszą spełniać wymagania z ustawy o własności lokali, a ich układ i sposób powstania muszą być zgodne z właściwym reżimem technicznym i prawnym. Starosta może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i odmówić zaświadczenia, jeżeli ustawowe warunki nie są spełnione.

Twoja sytuacja wymaga indywidualnej oceny?

Opisz sprawę i najważniejsze okoliczności. Prawnik może ocenić problem na podstawie konkretnego stanu faktycznego i wskazać możliwe dalsze działania.

Opisz swoją sprawę prawnikowi ›

Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje

Źródła

  • Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 524 z późn. zm.), w szczególności art. 3, 28–30, 50–51, 71–71a oraz 102a–102c.
  • Ustawa z dnia 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa oraz ustawy – Prawo budowlane (Dz.U. z 2026 r. poz. 1161).
  • Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 232), w szczególności art. 2, 3, 7, 19, 22 i 23.
  • Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1225 z późn. zm.) – dotychczasowe przepisy stosowane w okresie przejściowym na zasadach art. 102a–102c Prawa budowlanego.
  • Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691), w szczególności art. 141 oraz 217–219.
  • Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 889).
  • Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 marca 2026 r., II OSK 2596/23.
  • Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, „Wyjaśnienia przepisów prawa budowlanego”, część dotycząca zakończenia budowy.
  • Ministerstwo Rozwoju i Technologii, komunikat z 18 września 2026 r. dotyczący prac nad rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych budynków oraz warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych.

Autor: Redakcja Prawo-budowlane.info

Materiał opracowano na podstawie aktualnych przepisów oraz źródeł wskazanych w artykule. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.



Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 2 godzin