Audyt energetyczny - kiedy jest obowiązkowy? Wyjaśniamy przepisy

Kiedy audyt energetyczny jest wymagany przez prawo?

Obowiązkowy audyt energetyczny w Polsce dotyczy przede wszystkim dużych przedsiębiorstw. Zgodnie z Ustawą o efektywności energetycznej, firmy zatrudniające powyżej 250 pracowników lub spełniające określone kryteria obrotu i bilansu, muszą przeprowadzać audyt co 4 lata.

To wymóg ustawowy, którego niedopełnienie skutkuje poważnymi konsekwencjami finansowymi:

• Kara pieniężna sięgająca nawet 5% rocznego przychodu przedsiębiorstwa
• Obowiązek zawiadomienia Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w ciągu 30 dni po zakończeniu audytu, nie później jednak niż do 31 grudnia roku, w którym obowiązek audytu się przypadał

Dla właścicieli budynków mieszkalnych - domów jednorodzinnych czy mieszkań - sytuacja wygląda inaczej. Audyt energetyczny nie jest obligatoryjny w kontekście samego posiadania nieruchomości. Jednak od 31 marca 2025 roku stał się on niezbędnym warunkiem do uzyskania dofinansowania w ramach programu „Czyste Powietrze", który oferuje dotacje nawet do 170 tysięcy złotych na termomodernizację.

W praktyce oznacza to, że choć sam audyt nie jest wymogiem prawnym dla każdego właściciela domu, staje się koniecznością dla osób planujących skorzystać z publicznych środków na modernizację energetyczną swojej nieruchomości.

Audyt energetyczny a świadectwo energetyczne - to nie to samo!

Wielu właścicieli nieruchomości myli te dwa dokumenty, co prowadzi do nieporozumień.

Świadectwo charakterystyki energetycznej (zwane także certyfikatem energetycznym) jest obowiązkowe od 28 kwietnia 2023 roku przy sprzedaży nieruchomości lub wynajmie lokalu. Bez tego dokumentu nie można legalnie dokonać transakcji, dotyczy to zarówno budynków jednorodzinnych, jak i wielorodzinnych. Świadectwo energetyczne zawiera podstawowe informacje o zapotrzebowaniu energetycznym budynku i jego klasie energetycznej.

Z kolei audyt energetyczny to znacznie bardziej szczegółowy dokument, który powstaje w wyniku kompleksowej analizy przeprowadzonej przez audytora energetycznego. Obejmuje on m.in:

• Dokładną ocenę strat ciepła
• Efektywność instalacji grzewczej
• Stan ocieplenia budynku
• Potencjał wykorzystania źródeł OZE
• Konkretne rekomendacje modernizacyjne wraz z szacunkami kosztów i przewidywanych oszczędności

Jeśli planujesz termomodernizację swojego domu, warto zapoznać się z ofertą profesjonalnych firm, takich jak BUIMS, która oferuje profesjonalny audyt energetyczny w Poznaniu i jest w stanie przygotować kompleksową dokumentację niezbędną do uzyskania dofinansowania.

Dobrowolny audyt energetyczny - kiedy warto go wykonać?

Nawet jeśli nie jesteś zobowiązany prawnie do wykonania audytu, istnieje wiele sytuacji, w których jego przeprowadzenie przyniesie Ci wymierne korzyści.

Przede wszystkim, audyt energetyczny jest bezwzględnie wymagany do uzyskania dofinansowania w ramach programu „Czyste Powietrze", to warunek konieczny do złożenia wniosku.

W przypadku ulgi termomodernizacyjnej, która pozwala odliczyć część wydatków na modernizację od podatku dochodowego, audyt energetyczny nie jest wymogiem obligatoryjnym. Możesz skorzystać z ulgi podatkowej bez audytu. Niemniej jednak, wykonanie audytu może pomóc w optymalnym zaplanowaniu prac modernizacyjnych i maksymalizacji korzyści finansowych, choć jest to całkowicie dobrowolne.

Kiedy audyt energetyczny się opłaca:

Warto rozważyć wykonanie audytu także wtedy, gdy:

• Planujesz modernizację instalacji grzewczej
• Rozważasz wymianę źródła ciepła na bardziej efektywne
• Chcesz wykonać ocieplenie budynku
• Jesteś członkiem wspólnoty mieszkaniowej planującej kompleksową termomodernizację
• Masz wysokie rachunki za ogrzewanie i chcesz zidentyfikować źródła problemu oraz znaleźć opłacalne sposoby modernizacji

Profesjonalny audytor wskaże, które działania przyniosą największą oszczędność energii i najszybszy zwrot z inwestycji. To szczególnie istotne dla wspólnot mieszkaniowych planujących kompleksową termomodernizację, audyt pomoże ustalić priorytety i uniknąć kosztownych błędów. Właściciele domów z wysokimi rachunkami za ogrzewanie dzięki audytowi mogą zidentyfikować główne źródła problemu i skutecznie je wyeliminować.

Jakie korzyści daje audyt i jak go przeprowadzić?

Korzyści płynące z audytu energetycznego wykraczają daleko poza sam dostęp do dotacji. Przede wszystkim, otrzymujesz szczegółową diagnozę stanu energetycznego swojej nieruchomości oraz konkretny plan działania. Dzięki temu wiesz, w co warto inwestować w pierwszej kolejności, aby osiągnąć maksymalne oszczędności. Audyt pozwala na podniesienie wartości nieruchomości - domy o wyższej efektywności energetycznej są bardziej atrakcyjne dla potencjalnych nabywców i mogą osiągać wyższe ceny na rynku.

Najważniejszą korzyścią są jednak niższe rachunki za energię. Wdrożenie rekomendacji z audytu może prowadzić do:

• Redukcji zużycia energii od 40% do nawet 90%, w zależności od początkowego stanu budynku i zakresu przeprowadzonych prac
• Znaczących oszczędności w domowym budżecie - największe redukcje (60-90%) osiągane są przy kompleksowej, głębokiej termomodernizacji obejmującej ocieplenie, wymianę stolarki i modernizację instalacji
• Dostępu do dotacji pokrywających znaczną część kosztów termomodernizacji - w programie „Czyste Powietrze" to nawet do 170 tysięcy złotych

Sam koszt audytu jest stosunkowo niewielki w porównaniu z potencjalnymi korzyściami i często stanowi jedynie ułamek kwoty, którą można otrzymać w ramach dofinansowania.

Podsumowanie

Z perspektywy prawnej obowiązek przeprowadzenia audytu energetycznego dotyczy wyłącznie dużych przedsiębiorstw zatrudniających powyżej 250 pracowników lub spełniających określone kryteria obrotu. Zgodnie z Ustawą o efektywności energetycznej muszą one realizować audyt co 4 lata pod groźbą kary do 5% rocznego przychodu.

Dla właścicieli budynków mieszkalnych audyt nie jest wymogiem ustawowym, jednak od 31 marca 2025 roku stał się warunkiem koniecznym do uzyskania dofinansowania w programie „Czyste Powietrze". 

W praktyce oznacza to, że choć audyt nie stanowi uniwersalnego obowiązku prawnego dla osób fizycznych, jego przeprowadzenie staje się niezbędne dla wszystkich, którzy chcą skorzystać z publicznych programów dotacyjnych na termomodernizację.